<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X57n0970"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 970 性善恶论</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 970 性善恶论</title> <author>明 传灯著</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.liyi</name></respStmt> </editionStmt> <extent>6卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">57</idno>.<idno type="no">970</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-11-07 16:19:28 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">性善恶论</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB04762"> <charName>CBETA CHARACTER CB04762</charName> <mapping cb:dec="987802" type="PUA">U+F129A</mapping> <mapping type="unicode">U+273D9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蜣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蜣-儿+(鬼-(白-日+田))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15364"> <charName>CBETA CHARACTER CB15364</charName> <mapping cb:dec="998404" type="PUA">U+F3C04</mapping> <mapping type="unicode">U+2B049</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[禾*(尔-(平-十)+(辨-木))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17199"> <charName>CBETA CHARACTER CB17199</charName> <mapping cb:dec="1000239" type="PUA">U+F432F</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+60E7</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>惧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+(目/大)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-06T13:40:37"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0374a" n="0374a"/> <lb ed="X" n="0374a01"/> <lb ed="X" n="0374a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 970-A 性善恶论序</cb:mulu><head>No. 970-A <lb ed="X" n="0374a03"/><lb ed="R101" n="0837a01"/> 性善恶论序</head> <lb ed="X" n="0374a04"/> <lb ed="X" n="0374a05"/><lb ed="R101" n="0837a02"/><p xml:id="pX57p0374a0501">性恶。外典所讳也。而台宗。揭真性之所具。而神用之 <lb ed="X" n="0374a06"/><lb ed="R101" n="0837a03"/>专用。是为家珍。苟非习于其教者。虽老宿沙门。闻而 <lb ed="X" n="0374a07"/><lb ed="R101" n="0837a04"/>掩耳走矣。余读 <lb ed="X" n="0374a08" type="honorific"/><lb ed="R101" n="0837a05"/>有门大师性善恶论。而歎四依菩萨。慈悲良深重焉。 <lb ed="X" n="0374a09"/><lb ed="R101" n="0837a06"/>何则。我辈众生与三毒如夜叉聚。历生浩劫住修恶 <lb ed="X" n="0374a10"/><lb ed="R101" n="0837a07"/>中。反而之善艰谬良多。制伏强。则醉静虑之酒。厌離 <lb ed="X" n="0374a11"/><lb ed="R101" n="0837a08"/>极。则堕无为之阱。所谓谬也。悬观淸净。初心绝分。历 <lb ed="X" n="0374a12"/><lb ed="R101" n="0837a09"/>别修证。积劫难成。所谓艰也。揆厥所由。良以恶异善 <lb ed="X" n="0374a13"/><lb ed="R101" n="0837a10"/>故。不有性具法门。双融善恶。何由知十界之同如。悟 <lb ed="X" n="0374a14"/><lb ed="R101" n="0837a11"/>众生之即<persName>佛</persName>。一切现成。至圆至顿岂有过此者乎。故 <lb ed="X" n="0374a15"/><lb ed="R101" n="0837a12"/>谈<persName>佛</persName>性者。不难言善而难言具也。故曰台衡二师慈 <lb ed="X" n="0374a16"/><lb ed="R101" n="0837a13"/>悲深重也。武津性染。翻起信唯净之旨。智者理毒。阐 <lb ed="X" n="0374a17"/><lb ed="R101" n="0837a14"/>维摩二即之谈。虽复以具立宗。而意主于观恶融通。 <lb ed="X" n="0374a18"/><lb ed="R101" n="0837a15"/>任运摄善。妙宗建立。揭恶缘了。谓勝他宗。此秘始显。 <lb ed="X" n="0374a19"/><lb ed="R101" n="0837a16"/>海宝之如意。众愿之德甁。山外诸师不得与焉。故谈 <lb ed="X" n="0374a20"/><lb ed="R101" n="0837a17"/>台宗者。不难言具而难言恶也。故曰四明以来诸师 <lb ed="X" n="0374a21"/><lb ed="R101" n="0837a18"/>慈悲深重也。西来一宗。指屎尿为法身。示荐取于声 <lb ed="X" n="0374a22"/><lb ed="R101" n="0837b01"/>色。印合山家。寧尽鸟喞。然言前句外专待上根。至如 <lb ed="X" n="0374a23"/><lb ed="R101" n="0837b02"/>天台一家文字总持。如雨普润。婆心婆舌。若唯恐其 <lb ed="X" n="0374a24"/><lb ed="R101" n="0837b03"/>说之不详。与其解之不晰。大师此论更旁引曲证。原 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0374b" n="0374b"/> <lb ed="X" n="0374b01"/><lb ed="R101" n="0837b04"/>始要终。设之以辨。赘之以说。示之以事。繫之以图。虽 <lb ed="X" n="0374b02"/><lb ed="R101" n="0837b05"/>以余毂之不敏向于君子。皆能蛣<g ref="#CB04762">蜣</g>究竟之旨。茫若 <lb ed="X" n="0374b03"/><lb ed="R101" n="0837b06"/>望洋。卒业此憬然有入焉。故谈性恶者。不难于言恶。 <lb ed="X" n="0374b04"/><lb ed="R101" n="0837b07"/>而难于言之。言之必使人洞胸澈髓。如开户见其家 <lb ed="X" n="0374b05"/><lb ed="R101" n="0837b08"/>藏而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0374b0501" n="0374b0501"/><anchor xml:id="beg0374b0501" n="0374b0501"/>已<anchor xml:id="end0374b0501"/>也。故曰师之慈悲深重也。论成。而冠儒者。 <lb ed="X" n="0374b06"/><lb ed="R101" n="0837b09"/>颇用非孟以相征诘。余曰。唯唯否否。三教圣贤。言性 <lb ed="X" n="0374b07"/><lb ed="R101" n="0837b10"/>皆同。而异孟尝言备物矣。备善而遗恶。讵可言皆。修 <lb ed="X" n="0374b08"/><lb ed="R101" n="0837b11"/>多罗处处。称本来成<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>弟子何必不言性善。顾世 <lb ed="X" n="0374b09"/><lb ed="R101" n="0837b12"/>教严于防恶。出世间教妙于融善。适时逗機。各有攸 <lb ed="X" n="0374b10"/><lb ed="R101" n="0837b13"/>当也。即儒者言性。寧渠皆善相近。不移不隐。然一性 <lb ed="X" n="0374b11"/><lb ed="R101" n="0837b14"/>具耶。宣尼言具。驺孟言善。然驺孟言善。姚江又言无 <lb ed="X" n="0374b12"/><lb ed="R101" n="0837b15"/>善无恶。而圣学愈明。<persName>如来</persName>言善。台衡言具。然台衡言 <lb ed="X" n="0374b13"/><lb ed="R101" n="0837b16"/>具。四明诸祖以及大师。又具言善恶而<persName>佛</persName>心弥畅。姚 <lb ed="X" n="0374b14"/><lb ed="R101" n="0837b17"/>江一派。儒宗至今研味不休。师论既出。後五百岁中。 <lb ed="X" n="0374b15"/><lb ed="R101" n="0837b18"/>称见性津樑者。非此其谁也。三教圣贤。皆贵有贤子 <lb ed="X" n="0374b16"/><lb ed="R101" n="0838a01"/>孙哉。贵有贤子孙哉。</p> <lb ed="X" n="0374b17"/><lb ed="R101" n="0838a02"/><p xml:id="pX57p0374b1701">天台门弟子香光居士王立毂合十书于圆伊室</p></cb:div> <lb ed="X" n="0374b18"/> <lb ed="X" n="0374b19"/> <lb ed="X" n="0374b20"/> <lb ed="X" n="0374b21"/> <lb ed="X" n="0374b22"/> <lb ed="X" n="0374b23"/> <lb ed="X" n="0374b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0374c" n="0374c"/> <lb ed="X" n="0374c01"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 970-B 性善恶论序</cb:mulu><head>No. 970-B <lb ed="X" n="0374c02"/><lb ed="R101" n="0838a04"/> 性善恶论序</head> <lb ed="X" n="0374c03"/> <lb ed="X" n="0374c04"/><lb ed="R101" n="0838a05"/><p xml:id="pX57p0374c0401">谈偏空者。治世之道乖。宗缘起者。涅槃之路隔。由是 <lb ed="X" n="0374c05"/><lb ed="R101" n="0838a06"/>所知沙聚。见爱河深。落见爱则洄澓生死之波。障所 <lb ed="X" n="0374c06"/><lb ed="R101" n="0838a07"/>知则汩没无为之阱。庸讵知淤泥卑湿。常生瑞世之 <lb ed="X" n="0374c07"/><lb ed="R101" n="0838a08"/>分陀。终嘅夫陆地高原。未产应时之优钵。此妙有法 <lb ed="X" n="0374c08"/><lb ed="R101" n="0838a09"/>门 <lb ed="X" n="0374c09" type="honorific"/><lb ed="R101" n="0838a10"/>释迦<persName>如来</persName>所以捉<anchor xml:id="nkr_note_orig_0374001" n="0374001"/>尘三复而谈。诸大菩萨。所以击节 <lb ed="X" n="0374c10"/><lb ed="R101" n="0838a11"/>再赓而和也。何则。盖一言其有。则万行因得以芬披。 <lb ed="X" n="0374c11"/><lb ed="R101" n="0838a12"/>而至人之化导行。一言其妙。则真如以之而廖廓。而 <lb ed="X" n="0374c12"/><lb ed="R101" n="0838a13"/>凡夫之生死绝。方有而妙。则妙不自妙。方妙而有。则 <lb ed="X" n="0374c13"/><lb ed="R101" n="0838a14"/>有不自有。有不自有。则穷年行度。一道淸净以忘缘。 <lb ed="X" n="0374c14"/><lb ed="R101" n="0838a15"/>妙不自妙。则终日祛情。万法森罗而建立。夫如是则 <lb ed="X" n="0374c15"/><lb ed="R101" n="0838a16"/>妙有。恒即而不即。恒離而不離。吾何独妙其妙。而独 <lb ed="X" n="0374c16"/><lb ed="R101" n="0838a17"/>有其有哉。此诸<persName>佛</persName>菩萨大人作略。固不可得而思议 <lb ed="X" n="0374c17"/><lb ed="R101" n="0838a18"/>也。第有非缘有。微性具。无以建其宗。具非偏具。微十 <lb ed="X" n="0374c18"/><lb ed="R101" n="0838b01"/>界。无以尽其旨。修性由是以分。善恶因之以辨。是故 <lb ed="X" n="0374c19"/><lb ed="R101" n="0838b02"/>假托宾主。以性善恶而立论焉。然以道该儒释。理别 <lb ed="X" n="0374c20"/><lb ed="R101" n="0838b03"/>偏圆。各有攸归。曷容槪与。世出世间之旨。不得不霄 <lb ed="X" n="0374c21"/><lb ed="R101" n="0838b04"/>壤以分庭。大小顿渐之宗。不得不雲泥而立壶。兼之 <lb ed="X" n="0374c22"/><lb ed="R101" n="0838b05"/>修性騈擧。法喩重伸。援事援人。证经证论。言将六万。 <lb ed="X" n="0374c23"/><lb ed="R101" n="0838b06"/>矢笔以记。而安得乎绝妙好辞。门列八科。率意而宣。 <lb ed="X" n="0374c24"/><lb ed="R101" n="0838b07"/>聊契乎妙觉明性。下笔于 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0375a" n="0375a"/> <lb ed="X" n="0375a01" type="honorific"/><lb ed="R101" n="0838b08"/>皇明天启建元之初年季夏中浣。书成于仲秋之哉 <lb ed="X" n="0375a02"/><lb ed="R101" n="0838b09"/> 生明。阁笔故序。</p> <table rend="no-border"> <lb ed="X" n="0375a03"/><lb ed="R101" n="0838b10"/><row><cell/><cell cols="2"><name role="" type="person">天台山</name>幽溪沙门无尽传灯和南撰于楞严壇东方之不瞬堂</cell></row> <lb ed="X" n="0375a04"/><lb ed="R101" n="0838b12"/><row><cell/><cell>往生居士弟子闻龙正愿</cell><cell/></row> <lb ed="X" n="0375a05"/><lb ed="R101" n="0838b13"/><row><cell/><cell>兰陵梦泽居士张 师绎</cell><cell/></row> <lb ed="X" n="0375a06"/><lb ed="R101" n="0838b14"/><row><cell/><cell>楚蕲沧孺居士弟子袁世振</cell><cell/></row> <lb ed="X" n="0375a07"/><lb ed="R101" n="0838b15"/><row><cell/><cell>香光居士弟子王 立毂</cell><cell/></row> <lb ed="X" n="0375a08"/><lb ed="R101" n="0838b16"/><row><cell/><cell>心城居士弟子刘 锡玄</cell><cell>同挍正</cell></row> <lb ed="X" n="0375a09"/><lb ed="R101" n="0838b17"/><row><cell/><cell>达月居士弟子管珑正见</cell><cell/></row> <lb ed="X" n="0375a10"/><lb ed="R101" n="0838b18"/><row><cell/><cell>僧摩居士弟子马腾正眼</cell><cell/></row> <lb ed="X" n="0375a11"/><lb ed="R101" n="0839a01"/><row><cell/><cell>圆观居士弟子余曰新正修</cell><cell/></row> <lb ed="X" n="0375a12"/><lb ed="R101" n="0839a02"/><row><cell/><cell>元歎居士弟子徐波受权</cell><cell/></row></table></cb:div> <lb ed="X" n="0375a13"/> <lb ed="X" n="0375a14"/> <lb ed="X" n="0375a15"/> <lb ed="X" n="0375a16"/> <lb ed="X" n="0375a17"/> <lb ed="X" n="0375a18"/><cb:docNumber>No. 970</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0375a19"/><lb ed="R101" n="0839b01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>性善恶论卷第一</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0375a20"/> <lb ed="X" n="0375a21"/><lb ed="R101" n="0839b02"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">天台山</name>幽溪沙门传灯著</byline> <lb ed="X" n="0375a22"/><lb ed="R101" n="0839b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><p xml:id="pX57p0375a2201">夫性者理也。性之为理。本非善恶。古今之立论。以善 <lb ed="X" n="0375a23"/><lb ed="R101" n="0839b04"/>恶言者。无乃寄修以谈性。藉事以名理。犹缘响以求 <lb ed="X" n="0375a24"/><lb ed="R101" n="0839b05"/>声。缘影以求形。性之为理。岂善恶之足言哉。客有冠 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0375b" n="0375b"/> <lb ed="X" n="0375b01"/><lb ed="R101" n="0839b06"/>儒冠以心<persName>佛</persName>心者。过余幽溪。以问之曰。闻师台教。每 <lb ed="X" n="0375b02"/><lb ed="R101" n="0839b07"/>以性恶法门。为一大旨归。有之乎。余对曰。有之。客曰。 <lb ed="X" n="0375b03"/><lb ed="R101" n="0839b08"/>夫善善恶恶。人之常情。三教圣人建言立论。尊贤疾 <lb ed="X" n="0375b04"/><lb ed="R101" n="0839b09"/>不肖。不啻如好好色。常恐其不及。如恶恶臭。常恐其 <lb ed="X" n="0375b05"/><lb ed="R101" n="0839b10"/>有馀。今台宗学者。故以是而立论。囿物为善。训人之 <lb ed="X" n="0375b06"/><lb ed="R101" n="0839b11"/>道安在哉。余对曰。至理惊人。至言恐听。苟以人间区 <lb ed="X" n="0375b07"/><lb ed="R101" n="0839b12"/>区之训。以疑出世间深玄之理。惑耳惊心。又何足怪。 <lb ed="X" n="0375b08"/><lb ed="R101" n="0839b13"/>矧此宗立论。但云只一具字弥显今宗。以性具善他 <lb ed="X" n="0375b09"/><lb ed="R101" n="0839b14"/>师亦知。具恶缘了他皆莫测。何尝定言恶而不言善。 <lb ed="X" n="0375b10"/><lb ed="R101" n="0839b15"/>盖台宗之言性也。则善恶具。言修也。而後善恶分。乃 <lb ed="X" n="0375b11"/><lb ed="R101" n="0839b16"/>以本具<persName>佛</persName>界为性善。本具九界为性恶。修成<persName>佛</persName>界为 <lb ed="X" n="0375b12"/><lb ed="R101" n="0839b17"/>修善。修成九界为修恶。他宗既但知性具善。而不知 <lb ed="X" n="0375b13"/><lb ed="R101" n="0839b18"/>性具恶。则<persName>佛</persName>界有所取。九界有所舍。不得契合净名 <lb ed="X" n="0375b14"/><lb ed="R101" n="0840a01"/>经。生死即涅槃。烦恼即菩提。平等不二之旨。故立圆 <lb ed="X" n="0375b15"/><lb ed="R101" n="0840a02"/>理以破偏宗。且欲援九界修恶之人。不须转侧。以达 <lb ed="X" n="0375b16"/><lb ed="R101" n="0840a03"/>性恶。性恶融通。无法不趣。任运摄得<persName>佛</persName>界性善。以为 <lb ed="X" n="0375b17"/><lb ed="R101" n="0840a04"/>直指人心见性成<persName>佛</persName>妙门。正囿物为善。训人之大道。 <lb ed="X" n="0375b18"/><lb ed="R101" n="0840a05"/>从事斯教者。所以立言而无畏也。客又问曰。夫性善 <lb ed="X" n="0375b19"/><lb ed="R101" n="0840a06"/>之言。本出于孟子。性恶之言。本出于荀子。善恶混之 <lb ed="X" n="0375b20"/><lb ed="R101" n="0840a07"/>言。本出于杨子。今台宗之言性具。而曰其于性也则 <lb ed="X" n="0375b21"/><lb ed="R101" n="0840a08"/>善恶具。其言修也则善恶分。岂非兼三家而有之。以 <lb ed="X" n="0375b22"/><lb ed="R101" n="0840a09"/>为超勝之说乎。余对曰。三子之说。各言性之一偏。固 <lb ed="X" n="0375b23"/><lb ed="R101" n="0840a10"/>为圣门之不取。然皆即才情以言。性非即性以言性 <lb ed="X" n="0375b24"/><lb ed="R101" n="0840a11"/>也。况是即人道才情之间以言之。非吾教本具十法 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0375c" n="0375c"/> <lb ed="X" n="0375c01"/><lb ed="R101" n="0840a12"/>界之为性善性恶也。恐君于吾道。犹有所未深。试为 <lb ed="X" n="0375c02"/><lb ed="R101" n="0840a13"/>约世教而略言之。然後约本教详言之。委曲言之。廣 <lb ed="X" n="0375c03"/><lb ed="R101" n="0840a14"/>引证以发明之。庶幾知性具法门。深有功于圆教。大 <lb ed="X" n="0375c04"/><lb ed="R101" n="0840a15"/>有益于圆修。如食乳糜。馀无所需。如得摩尼。不事他 <lb ed="X" n="0375c05"/><lb ed="R101" n="0840a16"/>求也。</p> <lb ed="X" n="0375c06"/><lb ed="R101" n="0840a17"/><p xml:id="pX57p0375c0601">客曰。世教何如。余曰。观夫孔圣之著书。而罕言性。故 <lb ed="X" n="0375c07"/><lb ed="R101" n="0840a18"/>门人之称其师曰。夫子之文章可得而闻也。性与天 <lb ed="X" n="0375c08"/><lb ed="R101" n="0840b01"/>道。不可得而闻也。然亦少尝言之曰。性相近也。习相 <lb ed="X" n="0375c09"/><lb ed="R101" n="0840b02"/>远也。而未尝以善恶断。至于其孙子思之立论。然後 <lb ed="X" n="0375c10"/><lb ed="R101" n="0840b03"/>而微言之曰。天命之谓性。率性之谓道。修道之谓教。 <lb ed="X" n="0375c11"/><lb ed="R101" n="0840b04"/>又曰。喜怒哀乐之未发谓之中。发而皆中节谓之和。 <lb ed="X" n="0375c12"/><lb ed="R101" n="0840b05"/>夫子思之谓中。非天命之谓性乎。和非率性之谓道 <lb ed="X" n="0375c13"/><lb ed="R101" n="0840b06"/>乎。至于论率性之道。但曰。夫妇之愚。可以与知焉。及 <lb ed="X" n="0375c14"/><lb ed="R101" n="0840b07"/>其至也。虽圣人亦有所不知焉。夫妇之不肖。可以能 <lb ed="X" n="0375c15"/><lb ed="R101" n="0840b08"/>行焉。及其至也。虽圣人亦有所不能焉。故夫圣人之 <lb ed="X" n="0375c16"/><lb ed="R101" n="0840b09"/>道。造端乎夫妇之所能知。而极乎圣人之所不能知。 <lb ed="X" n="0375c17"/><lb ed="R101" n="0840b10"/>造端乎夫妇之所能行。而极乎圣人之所不能。是以 <lb ed="X" n="0375c18"/><lb ed="R101" n="0840b11"/>天下无不可学。而极乎圣人之所不能知。是以学者 <lb ed="X" n="0375c19"/><lb ed="R101" n="0840b12"/>不知其所穷。夫如是。则恻隐足以为仁。而仁不止于 <lb ed="X" n="0375c20"/><lb ed="R101" n="0840b13"/>恻隐。羞恶足以为義。而義不止于羞恶。性善之義。隐 <lb ed="X" n="0375c21"/><lb ed="R101" n="0840b14"/>而发之者如此。亦未尝以善恶断也。後世之为善恶 <lb ed="X" n="0375c22"/><lb ed="R101" n="0840b15"/>纷纷之论者。实始于孟子。而孟子之言人之性善。皆 <lb ed="X" n="0375c23"/><lb ed="R101" n="0840b16"/>出于其狮子思之书。子思之书皆孔圣微言。笃论。孟 <lb ed="X" n="0375c24"/><lb ed="R101" n="0840b17"/>子得之而不善用。能言其道。而不知其所以为言之 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0376a" n="0376a"/> <lb ed="X" n="0376a01"/><lb ed="R101" n="0840b18"/>名。擧天下之大。而必之以性善之论。昭昭乎自以为 <lb ed="X" n="0376a02"/><lb ed="R101" n="0841a01"/>的于天下。使天下之过者。莫不欲援弓而射之。故孟 <lb ed="X" n="0376a03"/><lb ed="R101" n="0841a02"/>子之既言性善也。而荀子好为异论。不得不言人性 <lb ed="X" n="0376a04"/><lb ed="R101" n="0841a03"/>恶。谓桀纣性也。尧舜伪也。又曰。乱天下者。子思孟轲 <lb ed="X" n="0376a05"/><lb ed="R101" n="0841a04"/>也。意其为人必刚愎不逊。自许太过。故喜为异说而 <lb ed="X" n="0376a06"/><lb ed="R101" n="0841a05"/>不让。敢为高论而不顾。荀卿既言性恶矣。而杨雄又 <lb ed="X" n="0376a07"/><lb ed="R101" n="0841a06"/>兼二者而有之。曰。人之性善恶混。修其善则为善人。 <lb ed="X" n="0376a08"/><lb ed="R101" n="0841a07"/>修其恶则为恶人。夫论性至于善恶混。固<anchor xml:id="nkr_note_add_0376a0801" n="0376a0801"/><anchor xml:id="beg0376a0801" n="0376a0801"/>已<anchor xml:id="end0376a0801"/>近之矣。 <lb ed="X" n="0376a09"/><lb ed="R101" n="0841a08"/>若曰人皆可以为尧舜。非修其善而为善人乎。独不 <lb ed="X" n="0376a10"/><lb ed="R101" n="0841a09"/>可曰人皆可以为桀纣。非修其恶而为恶人乎。论者 <lb ed="X" n="0376a11"/><lb ed="R101" n="0841a10"/>谓。杨子不知。夫善恶者性之所能之。而非性之所能 <lb ed="X" n="0376a12"/><lb ed="R101" n="0841a11"/>有也。且夫言性者。安以其为善恶哉。夫杨子既以为 <lb ed="X" n="0376a13"/><lb ed="R101" n="0841a12"/>善恶混矣。而韩愈者。又取夫三子之说。而折之于孔 <lb ed="X" n="0376a14"/><lb ed="R101" n="0841a13"/>子之论。離性以为三。曰。中人可以上下。而上智与下 <lb ed="X" n="0376a15"/><lb ed="R101" n="0841a14"/>愚不移。以为三子者皆出乎其中而遗其上下。则中 <lb ed="X" n="0376a16"/><lb ed="R101" n="0841a15"/>人可以上。非孟子之性善耶。可以下。非荀子之性恶 <lb ed="X" n="0376a17"/><lb ed="R101" n="0841a16"/>耶。可以上下。非杨子之性善恶混耶。而遗其上智为 <lb ed="X" n="0376a18"/><lb ed="R101" n="0841a17"/>善之不移。下愚为恶之不迁。離性为三。以为超勝之 <lb ed="X" n="0376a19"/><lb ed="R101" n="0841a18"/>说。不知夫子之言。中人可以上下。而上智与下愚不 <lb ed="X" n="0376a20"/><lb ed="R101" n="0841b01"/>移者。论才也。非论性也。然亦不独愈之言也。即天下 <lb ed="X" n="0376a21"/><lb ed="R101" n="0841b02"/>擧古今之人。而言性皆杂乎方以言之。是以纷纷而 <lb ed="X" n="0376a22"/><lb ed="R101" n="0841b03"/>不能一也。韩愈之说又不独此也。甚至于離性以为 <lb ed="X" n="0376a23"/><lb ed="R101" n="0841b04"/>情。而合才以为性。離性以为情。则饥寒之患。牝牡之 <lb ed="X" n="0376a24"/><lb ed="R101" n="0841b05"/>欲皆情也。非性也。情而非性。则必以泊然而无为者 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0376b" n="0376b"/> <lb ed="X" n="0376b01"/><lb ed="R101" n="0841b06"/>为性矣。而韩愈每以闢<persName>佛</persName>老为<anchor xml:id="nkr_note_add_0376b0101" n="0376b0101"/><anchor xml:id="beg0376b0101" n="0376b0101"/>己<anchor xml:id="end0376b0101"/>任。至于言性又不 <lb ed="X" n="0376b02"/><lb ed="R101" n="0841b07"/>觉不知。流入于吾教小乘说中。是故其论终莫能通。 <lb ed="X" n="0376b03"/><lb ed="R101" n="0841b08"/>盖儒之言性。与吾<persName>佛</persName>教异。既言善恶矣。则所谓情者。 <lb ed="X" n="0376b04"/><lb ed="R101" n="0841b09"/>乃儒所谓性也。唯圣人无是无由以为圣。而小人无 <lb ed="X" n="0376b05"/><lb ed="R101" n="0841b10"/>是无由以为恶。圣人以其喜怒哀<g ref="#CB17199">惧</g>爱恶欲七者。御 <lb ed="X" n="0376b06"/><lb ed="R101" n="0841b11"/>之而之乎善。小人以是七者。御之而之乎恶。岂非善 <lb ed="X" n="0376b07"/><lb ed="R101" n="0841b12"/>恶者性之所能之。而非性之所能有之乎。盖尝原之 <lb ed="X" n="0376b08"/><lb ed="R101" n="0841b13"/>世之立言。有好为私说者。则造为异论。唯务勝人。而 <lb ed="X" n="0376b09"/><lb ed="R101" n="0841b14"/>全不顾其负处。则荀子创为性恶是也。有喜为公论 <lb ed="X" n="0376b10"/><lb ed="R101" n="0841b15"/>者。则後之说者。理必勝前。如孟子既言性善。而荀子 <lb ed="X" n="0376b11"/><lb ed="R101" n="0841b16"/>又言性恶矣。则杨子不得不兼二子而有之。曰人性 <lb ed="X" n="0376b12"/><lb ed="R101" n="0841b17"/>善恶混。若夫韩子者。不过捨杨子之遗馀。而折中乎 <lb ed="X" n="0376b13"/><lb ed="R101" n="0841b18"/>圣人之成言。離性以为三品。虽欲勝之。不知有離性 <lb ed="X" n="0376b14"/><lb ed="R101" n="0842a01"/>为情。合才为性之失。要知四子之说。唯杨子人性善 <lb ed="X" n="0376b15"/><lb ed="R101" n="0842a02"/>恶混为近理。盖善恶之论。有性也修也。于性之未形。 <lb ed="X" n="0376b16"/><lb ed="R101" n="0842a03"/>固不当以善恶论。若以修而观乎性。孰有无体之用 <lb ed="X" n="0376b17"/><lb ed="R101" n="0842a04"/>异性之修乎。是故约修以论性。修既有善恶矣。而性 <lb ed="X" n="0376b18"/><lb ed="R101" n="0842a05"/>岂得无之。但于修须论乎三義。曰才也智也情也。若 <lb ed="X" n="0376b19"/><lb ed="R101" n="0842a06"/>夫子之言中人可以上下者。此论人之才能。可以为 <lb ed="X" n="0376b20"/><lb ed="R101" n="0842a07"/>尧舜。可以为桀纣尔。若曰人皆可以为尧舜。而竟为 <lb ed="X" n="0376b21"/><lb ed="R101" n="0842a08"/>之则贤智也。即修善也。性苟不具乎善。则何以能而 <lb ed="X" n="0376b22"/><lb ed="R101" n="0842a09"/>何以为。则性之具善明矣。若曰人皆可以为桀纣。而 <lb ed="X" n="0376b23"/><lb ed="R101" n="0842a10"/>亦竟为之。此愚情也。即修恶也。性苟不具乎恶。则何 <lb ed="X" n="0376b24"/><lb ed="R101" n="0842a11"/>以能而何以为。则性之具恶又明矣。虽圣人未尝以 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0376c" n="0376c"/> <lb ed="X" n="0376c01"/><lb ed="R101" n="0842a12"/>善恶而明言之。若子思者。固尝发其義端于中庸矣。 <lb ed="X" n="0376c02"/><lb ed="R101" n="0842a13"/>其曰。喜怒哀乐之未发谓之中。非以言其性乎。发而 <lb ed="X" n="0376c03"/><lb ed="R101" n="0842a14"/>皆中节谓之和。非以言其善乎。虽不言恶。独不可曰 <lb ed="X" n="0376c04"/><lb ed="R101" n="0842a15"/>发而不中节谓之不和。非以言其恶乎。又曰。君子之 <lb ed="X" n="0376c05"/><lb ed="R101" n="0842a16"/>中庸也。君子而时中。小人之中庸也。小人而无忌惮 <lb ed="X" n="0376c06"/><lb ed="R101" n="0842a17"/>也。时中则善也。无忌惮则恶也。夫喜怒之和不和。莫 <lb ed="X" n="0376c07"/><lb ed="R101" n="0842a18"/>不自性之所发。岂非性之本具善恶乎。唯圣人惜未 <lb ed="X" n="0376c08"/><lb ed="R101" n="0842b01"/>人性之具乎善。可以为尧舜。为圣人。为贤人。为君子。 <lb ed="X" n="0376c09"/><lb ed="R101" n="0842b02"/>是以谆谆设教。以劝之勉之。圣人<g ref="#CB17199">惧</g>夫人性之具乎 <lb ed="X" n="0376c10"/><lb ed="R101" n="0842b03"/>恶。可以为桀纣。为凡夫。为下愚。为小人。是以谆谆设 <lb ed="X" n="0376c11"/><lb ed="R101" n="0842b04"/>教。以惩之诫之。故夫子之于诗与春秋也。其始终本 <lb ed="X" n="0376c12"/><lb ed="R101" n="0842b05"/>末。各有条贯。正以王化之本。始于天下之易行何也。 <lb ed="X" n="0376c13"/><lb ed="R101" n="0842b06"/>盖天下固知有父子也。父子不相贼。而足以为孝。天 <lb ed="X" n="0376c14"/><lb ed="R101" n="0842b07"/>下固知有兄弟也。兄弟不相夺。而足以为悌。孝悌足 <lb ed="X" n="0376c15"/><lb ed="R101" n="0842b08"/>而王道备。此固非有深远而难见。勤苦而难行。故诗 <lb ed="X" n="0376c16"/><lb ed="R101" n="0842b09"/>之为教也。使人歌舞佚乐。无所不至。要在不失正焉 <lb ed="X" n="0376c17"/><lb ed="R101" n="0842b10"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0376c1701" n="0376c1701"/><anchor xml:id="beg0376c1701" n="0376c1701"/>已<anchor xml:id="end0376c1701"/>。虽然夫子。固有所甚畏也。一失容者。礼之所由 <lb ed="X" n="0376c18"/><lb ed="R101" n="0842b11"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0376001" n="0376001"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0376001" n="0376001"/><note place="inline">废。一失言者。義之所由亡。君臣之相攘。上下之相残。天下大乱。未尝不始于此道。是故春秋力争于毫厘之间。 <lb ed="X" n="0376c19"/><lb ed="R101" n="0842b12"/>而深明乎疑似之际。截然其有所必不可为也。此夫子劝善惩恶之教大略也。然则孟子。深于诗与春秋者也。 <lb ed="X" n="0376c20"/><lb ed="R101" n="0842b13"/>第发明乎祖父道统之传。而力教人以为善可也。至于论性。则擧天下之人如此之多。而必之以性善之说。则 <lb ed="X" n="0376c21"/><lb ed="R101" n="0842b14"/>不可也。宋儒张横渠又谓。有天地之性。气质之性。天地之性。则性善而无恶。气质之性。则有善而亦有恶。意言 <lb ed="X" n="0376c22"/><lb ed="R101" n="0842b15"/>孟子言性善者。独指天地之性也。诸子言善恶混者。杂指气质之性也。余谓。性以不变为義。岂有天地之性。与 <lb ed="X" n="0376c23"/><lb ed="R101" n="0842b16"/>气质之性异哉。且人禀天地五行以成形。而天地之性亦以赋焉。是则天地者体也。气质者用也。有体而後有 <lb ed="X" n="0376c24"/><lb ed="R101" n="0842b17"/>用。岂有体独而用兼乎。以此而言。则横渠之言亦非是也</note> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0377a" n="0377a"/> <lb ed="X" n="0377a01"/><lb ed="R101" n="0842b18"/>客曰。世教论性之略。<anchor xml:id="nkr_note_add_0377a0101" n="0377a0101"/><anchor xml:id="beg0377a0101" n="0377a0101"/>已<anchor xml:id="end0377a0101"/>闻命矣。出世之教。论性差别 <lb ed="X" n="0377a02"/><lb ed="R101" n="0843a01"/>之義如何。余曰。吾教差别论者。释迦<persName>如来</persName>。说法四十 <lb ed="X" n="0377a03"/><lb ed="R101" n="0843a02"/>九年。而有五时八教。一花严时。二阿含时。三方等时。 <lb ed="X" n="0377a04"/><lb ed="R101" n="0843a03"/>四般若时。五法花涅槃时。八教者。一顿教。二渐教。三 <lb ed="X" n="0377a05"/><lb ed="R101" n="0843a04"/>秘密教。四不定教。此之四教。名为化仪。如世药方。一 <lb ed="X" n="0377a06"/><lb ed="R101" n="0843a05"/>藏教。二通教。三别教。四圆教。此之四教。名为化法。如 <lb ed="X" n="0377a07"/><lb ed="R101" n="0843a06"/>辨药味。但化<anchor xml:id="nkr_note_orig_0377001" n="0377001"/>像四教。无别体相。乃以化法四教而为 <lb ed="X" n="0377a08"/><lb ed="R101" n="0843a07"/>其相。今于化<anchor xml:id="note_star_1" n="0377001" type="star"/>像四教。未暇辨之。唯约五时所说化法 <lb ed="X" n="0377a09"/><lb ed="R101" n="0843a08"/>四教。以明性之善恶具与不具。第一花严时者。此时 <lb ed="X" n="0377a10"/><lb ed="R101" n="0843a09"/>兼别教以明圆教。其所兼别。虽具明十界。若言性具。 <lb ed="X" n="0377a11"/><lb ed="R101" n="0843a10"/>但言具<persName>佛</persName>界之善。不具九界之恶。以彼所明真如<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0377a12"/><lb ed="R101" n="0843a11"/>性。如雲外月。迥出二边。必须断除九界之恶。方显<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0377a13"/><lb ed="R101" n="0843a12"/>界之善。若彼正说圆满修多罗教。则备明十界皆是 <lb ed="X" n="0377a14"/><lb ed="R101" n="0843a13"/>性具。本具九界名为性恶。本具<persName>佛</persName>界名为性善。修成 <lb ed="X" n="0377a15"/><lb ed="R101" n="0843a14"/>九界名为修恶。修成<persName>佛</persName>界名为修善。故晋译花严云。 <lb ed="X" n="0377a16"/><lb ed="R101" n="0843a15"/>能随染净缘。遂分十法界。又云。心如工画师。造种种 <lb ed="X" n="0377a17"/><lb ed="R101" n="0843a16"/>五阴。一切世间中。无不从心造。如心<persName>佛</persName>亦尔。如<persName>佛</persName>众 <lb ed="X" n="0377a18"/><lb ed="R101" n="0843a17"/>生然。心<persName>佛</persName>及众生。是三无差别。又云。若人欲了知三 <lb ed="X" n="0377a19"/><lb ed="R101" n="0843a18"/>世一切<persName>佛</persName>。应观法界性。一切唯心造。第二阿含时。即 <lb ed="X" n="0377a20"/><lb ed="R101" n="0843b01"/>三七日。<persName>如来</persName>于花严顿後。脱舍那珍御之服。著丈六 <lb ed="X" n="0377a21"/><lb ed="R101" n="0843b02"/>敝垢之衣。于十二年中。说四阿含经。名为渐初。唯说 <lb ed="X" n="0377a22"/><lb ed="R101" n="0843b03"/>小乘三藏之教。此教虽有<persName>佛</persName>与菩萨。观其所证。唯破 <lb ed="X" n="0377a23"/><lb ed="R101" n="0843b04"/>见思。证偏空理。与二乘同。是则破去三界六凡法界。 <lb ed="X" n="0377a24"/><lb ed="R101" n="0843b05"/>出三界外。入无馀涅槃寂灭而<anchor xml:id="nkr_note_add_0377a2401" n="0377a2401"/><anchor xml:id="beg0377a2401" n="0377a2401"/>已<anchor xml:id="end0377a2401"/>。界唯有八。但云构 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0377b" n="0377b"/> <lb ed="X" n="0377b01"/><lb ed="R101" n="0843b06"/>造。岂论性具十界。第三方等时。于十二年後。八年之 <lb ed="X" n="0377b02"/><lb ed="R101" n="0843b07"/>中。说维摩楞伽楞严圆觉等诸大乘经。此时弹偏斥 <lb ed="X" n="0377b03"/><lb ed="R101" n="0843b08"/>小。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0377002" n="0377002"/>欤大褒圆。三根普润。四教幷谈。<persName>佛</persName>于此时。说性具 <lb ed="X" n="0377b04"/><lb ed="R101" n="0843b09"/>与夫性恶法门处。至为周足。如净名经云。生死即涅 <lb ed="X" n="0377b05"/><lb ed="R101" n="0843b10"/>槃。烦恼即菩提。又云。眼耳鼻舌入诸根皆是净土。又 <lb ed="X" n="0377b06"/><lb ed="R101" n="0843b11"/>云。有增上慢者。说離婬怒痴名为解脱。无增上慢者。 <lb ed="X" n="0377b07"/><lb ed="R101" n="0843b12"/>婬怒痴即是解脱。又云。六十二见为<persName>如来</persName>种。无行经 <lb ed="X" n="0377b08"/><lb ed="R101" n="0843b13"/>云。贪欲即是道。恚痴亦复然。如是三法中。具一切<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0377b09"/><lb ed="R101" n="0843b14"/>法。楞伽经云。<persName>如来</persName>藏为善不善因。如是之義。散在方 <lb ed="X" n="0377b10"/><lb ed="R101" n="0843b15"/>等。不一而足。至于圆觉楞严。其于性具善恶之旨。又 <lb ed="X" n="0377b11"/><lb ed="R101" n="0843b16"/>极所发明。凡此诸经。专谈性具者。皆属圆顿之教。若 <lb ed="X" n="0377b12"/><lb ed="R101" n="0843b17"/>不及此者。乃方等圆教中所对藏通。及所对别教而 <lb ed="X" n="0377b13"/><lb ed="R101" n="0843b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0377b1301" n="0377b1301"/><anchor xml:id="beg0377b1301" n="0377b1301"/>已<anchor xml:id="end0377b1301"/>。第四般若时。说般若经。共二十二年。论此时以空 <lb ed="X" n="0377b14"/><lb ed="R101" n="0844a01"/>慧之水。淘汰三乘执情。似不谈乎性具。若曰般若谈 <lb ed="X" n="0377b15"/><lb ed="R101" n="0844a02"/>空。八十法门具显。是则正以真空破情。而不破法。则 <lb ed="X" n="0377b16"/><lb ed="R101" n="0844a03"/>彼时带通别二。正说圆教。一以性具而为之主。第五 <lb ed="X" n="0377b17"/><lb ed="R101" n="0844a04"/>法花涅槃时。此时说法花凡经八年。说涅槃纔一日 <lb ed="X" n="0377b18"/><lb ed="R101" n="0844a05"/>半夜。合此二经为第五时法。而法花者。乃<persName>如来</persName>谈性 <lb ed="X" n="0377b19"/><lb ed="R101" n="0844a06"/>具。终圆究竟毕萃之时也。盖<persName>如来</persName>于前四时为实施 <lb ed="X" n="0377b20"/><lb ed="R101" n="0844a07"/>权者。为此性具一实之道。以施不具之三权也。至法 <lb ed="X" n="0377b21"/><lb ed="R101" n="0844a08"/>花开权显实者。开前四时三教不具之权。以显法花 <lb ed="X" n="0377b22"/><lb ed="R101" n="0844a09"/>圆具之实也。废权立实者。废前四时三教不具之权。 <lb ed="X" n="0377b23"/><lb ed="R101" n="0844a10"/>以立法花圆具之实也。至于本门三法莫不皆然。是 <lb ed="X" n="0377b24"/><lb ed="R101" n="0844a11"/>故方便品初。<persName>如来</persName>出定。歎权实二智曰。诸<persName>佛</persName>智慧甚 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0377c" n="0377c"/> <lb ed="X" n="0377c01"/><lb ed="R101" n="0844a12"/>深无量。其智慧门难解难入。及其下文乃曰。唯<persName>佛</persName>与 <lb ed="X" n="0377c02"/><lb ed="R101" n="0844a13"/><persName>佛</persName>。乃能究尽诸法实相。所谓诸法。有如是相。如是性。 <lb ed="X" n="0377c03"/><lb ed="R101" n="0844a14"/>如是体。如是力。如是作。如是因。如是缘。如是果。如是 <lb ed="X" n="0377c04"/><lb ed="R101" n="0844a15"/>报。如是本末究竟等。正以十法界十如是诸法。皆是 <lb ed="X" n="0377c05"/><lb ed="R101" n="0844a16"/>实相。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。具足究竟权实二智。方能究尽实相 <lb ed="X" n="0377c06"/><lb ed="R101" n="0844a17"/>之实。诸法之权。所以经中开人天之权云。一低头。一 <lb ed="X" n="0377c07"/><lb ed="R101" n="0844a18"/>合掌。一弹指。一散花等。皆成<persName>佛</persName>道。开声闻之权云。声 <lb ed="X" n="0377c08"/><lb ed="R101" n="0844b01"/>闻闻此法。疑网皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0377c0801" n="0377c0801"/><anchor xml:id="beg0377c0801" n="0377c0801"/>已<anchor xml:id="end0377c0801"/>除。千二百罗汉。悉亦当作<persName>佛</persName>。声 <lb ed="X" n="0377c09"/><lb ed="R101" n="0844b02"/>闻领解云。我等今者真是声闻。以<persName>佛</persName>道声。令一切闻。 <lb ed="X" n="0377c10"/><lb ed="R101" n="0844b03"/>我等今者真阿罗汉。普于其中。应受供养。至于调达 <lb ed="X" n="0377c11"/><lb ed="R101" n="0844b04"/>受记龙女作<persName>佛</persName>。莫非开九界之权。显<persName>佛</persName>界之实。或开 <lb ed="X" n="0377c12"/><lb ed="R101" n="0844b05"/>修善。而究竟乎性善。或开修恶。而究竟乎性恶。唯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0377c13"/><lb ed="R101" n="0844b06"/>与<persName>佛</persName>乃能究尽。不在兹乎。至于涅槃。则专谈性恶。故 <lb ed="X" n="0377c14"/><lb ed="R101" n="0844b07"/>曰。阐提善人二人。皆有<persName>佛</persName>性。名为善恶缘因。具在彼 <lb ed="X" n="0377c15"/><lb ed="R101" n="0844b08"/>部。不能具引。是则欲明<persName>如来</persName>出世一大事因缘者。苟 <lb ed="X" n="0377c16"/><lb ed="R101" n="0844b09"/>不知性具。善恶之旨。如无目夜遊。何以为直指人心。 <lb ed="X" n="0377c17"/><lb ed="R101" n="0844b10"/>何以为见性成<persName>佛</persName>。苟非天台一宗教观发明此旨。则 <lb ed="X" n="0377c18"/><lb ed="R101" n="0844b11"/>圆顿教理。幾乎绝灭矣。虎溪怀则师云。只一具字弥 <lb ed="X" n="0377c19"/><lb ed="R101" n="0844b12"/>显今宗。以性具善他师亦知。具恶缘了他皆莫测。正 <lb ed="X" n="0377c20"/><lb ed="R101" n="0844b13"/>此谓也。是故欲从事于<persName>如来</persName>圆顿法门者。则性具之 <lb ed="X" n="0377c21"/><lb ed="R101" n="0844b14"/>道。是不可不知。而不可不学。即弘是道者。亦不可不 <lb ed="X" n="0377c22"/><lb ed="R101" n="0844b15"/>讲。而不可不廣也。故今对君。凡立八大科。以发明之。 <lb ed="X" n="0377c23"/><lb ed="R101" n="0844b16"/>一真如不变十界冥伏门。二真如随缘十界差别门。 <lb ed="X" n="0377c24"/><lb ed="R101" n="0844b17"/>三不变随缘无差而差门。四随缘不变差而无差门。 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0378a" n="0378a"/> <lb ed="X" n="0378a01"/><lb ed="R101" n="0844b18"/>五因心本具毫无亏欠门。六果地融通一无所改门。 <lb ed="X" n="0378a02"/><lb ed="R101" n="0845a01"/>七随净圆修全修在性门。八随净圆证擧一全收门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0378a03"/><lb ed="R101" n="0845a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一真如不变十界冥伏门</cb:mulu><p xml:id="pX57p0378a0301">客曰。云何名为真如不变十界冥伏门。余曰。此论诸 <lb ed="X" n="0378a04"/><lb ed="R101" n="0845a03"/><persName>佛</persName>众生。自无始劫前。未有识心时。而真如妙心不迁 <lb ed="X" n="0378a05"/><lb ed="R101" n="0845a04"/>不变。淸净廣大。常住坚凝。花严称为一真法界淸净 <lb ed="X" n="0378a06"/><lb ed="R101" n="0845a05"/>法身。法花称为诸法实相。圆觉称为有大陀罗尼门。 <lb ed="X" n="0378a07"/><lb ed="R101" n="0845a06"/>楞严称为菩提涅槃元淸净体。又称为空<persName>如来</persName>藏。庵 <lb ed="X" n="0378a08"/><lb ed="R101" n="0845a07"/>摩罗识。真如<persName>佛</persName>性。大圆镜智。起信论称为本觉。论云。 <lb ed="X" n="0378a09"/><lb ed="R101" n="0845a08"/>所言觉義者。谓心体離念。離念相者。等虚空界。无所 <lb ed="X" n="0378a10"/><lb ed="R101" n="0845a09"/>不遍。常住一相。即是<persName>如来</persName>常住法身。依此法身。说名 <lb ed="X" n="0378a11"/><lb ed="R101" n="0845a10"/>本觉。而此本觉性具十界。五阴实法。依报国土。十界 <lb ed="X" n="0378a12"/><lb ed="R101" n="0845a11"/>假名。毫无亏欠。又复具足三因<persName>佛</persName>性。一正因即法身 <lb ed="X" n="0378a13"/><lb ed="R101" n="0845a12"/>德。二了因即般若德。三缘因即解脱德。涅槃谓之三 <lb ed="X" n="0378a14"/><lb ed="R101" n="0845a13"/>因<persName>佛</persName>性。正因法身。取其竖穷横遍義。了因般若。取其 <lb ed="X" n="0378a15"/><lb ed="R101" n="0845a14"/>当体照明義。缘因解脱。取其淸净无染義。但此本觉。 <lb ed="X" n="0378a16"/><lb ed="R101" n="0845a15"/>虽具十界依正。以未随缘故。冥伏于一性之中。未曾 <lb ed="X" n="0378a17"/><lb ed="R101" n="0845a16"/>彰显。以本具十界依报言之。则楞严所谓性色真空。 <lb ed="X" n="0378a18"/><lb ed="R101" n="0845a17"/>性空真色。水火风空。莫不如是。淸净本然。周遍法界 <lb ed="X" n="0378a19"/><lb ed="R101" n="0845a18"/>是也。以本具十界正报言之。则楞严所谓性见觉明。 <lb ed="X" n="0378a20"/><lb ed="R101" n="0845b01"/>觉精明见。性识明知。觉明真识。莫不淸净本然周遍 <lb ed="X" n="0378a21"/><lb ed="R101" n="0845b02"/>法界是也。圆觉经则曰。善男子。此菩萨及末世众生。 <lb ed="X" n="0378a22"/><lb ed="R101" n="0845b03"/>证得诸幻。灭影像故。尔时便得无方淸净。无边虚空。 <lb ed="X" n="0378a23"/><lb ed="R101" n="0845b04"/>觉所显发。觉圆明故显心淸净。心淸净故见尘淸净。 <lb ed="X" n="0378a24"/><lb ed="R101" n="0845b05"/>见淸净故眼根淸净。根淸净故眼识淸净。识淸净故 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0378b" n="0378b"/> <lb ed="X" n="0378b01"/><lb ed="R101" n="0845b06"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0378001" n="0378001"/>间尘淸净。<anchor xml:id="note_star_2" n="0378001" type="star"/>间淸净故耳根淸净。根淸净故耳识淸净。 <lb ed="X" n="0378b02"/><lb ed="R101" n="0845b07"/>识淸净故觉尘淸净。如是乃至鼻舌身意。亦复如是。 <lb ed="X" n="0378b03"/><lb ed="R101" n="0845b08"/>善男子。根淸净故色尘淸净。色淸净故声尘淸净。香 <lb ed="X" n="0378b04"/><lb ed="R101" n="0845b09"/>味触法亦复如是。善男子。六尘淸净故地大淸净。地 <lb ed="X" n="0378b05"/><lb ed="R101" n="0845b10"/>淸净故水大淸净。火大风大亦复如是。善男子。四大 <lb ed="X" n="0378b06"/><lb ed="R101" n="0845b11"/>淸净故。十二处十八界二十五有淸净。彼淸净故。十 <lb ed="X" n="0378b07"/><lb ed="R101" n="0845b12"/>力四无所畏四无碍智。<persName>佛</persName>十八不共法。三十七助道 <lb ed="X" n="0378b08"/><lb ed="R101" n="0845b13"/>品淸净。如是乃至。八万四千陀罗尼门。一切淸净。善 <lb ed="X" n="0378b09"/><lb ed="R101" n="0845b14"/>男子。一切实相性淸净故一身淸净。一身淸净故多 <lb ed="X" n="0378b10"/><lb ed="R101" n="0845b15"/>身淸净。多身淸净故。如是乃至十方众生圆觉淸净。 <lb ed="X" n="0378b11"/><lb ed="R101" n="0845b16"/>善男子。一世界淸净故多世界淸净。多世界淸净故。 <lb ed="X" n="0378b12"/><lb ed="R101" n="0845b17"/>如是乃至尽于虚空。圆裹三世。一切平等。淸净不动。 <lb ed="X" n="0378b13"/><lb ed="R101" n="0845b18"/>善男子。虚空如是平等。不动当知觉性平等不动。四 <lb ed="X" n="0378b14"/><lb ed="R101" n="0846a01"/>大不动故。当知觉性平等不动。如是乃至。八万四千 <lb ed="X" n="0378b15"/><lb ed="R101" n="0846a02"/>陀罗尼门平等不动。当知觉性平等不动。善男子。觉 <lb ed="X" n="0378b16"/><lb ed="R101" n="0846a03"/>性遍满淸净不动圆无际故。当知六根遍满法界。根 <lb ed="X" n="0378b17"/><lb ed="R101" n="0846a04"/>遍满故。当知六尘遍满法界。尘遍满故。当知四大遍 <lb ed="X" n="0378b18"/><lb ed="R101" n="0846a05"/>满法界。如是乃至。陀罗尼门遍满法界。善男子。由彼 <lb ed="X" n="0378b19"/><lb ed="R101" n="0846a06"/>妙觉性遍满故。根性尘性无壞无杂。根尘无壞故。如 <lb ed="X" n="0378b20"/><lb ed="R101" n="0846a07"/>是乃至陀罗尼门无壞无杂。如百千灯光照一室。其 <lb ed="X" n="0378b21"/><lb ed="R101" n="0846a08"/>光遍满无壞无杂。此亦明众生本有圆觉妙性。具十 <lb ed="X" n="0378b22"/><lb ed="R101" n="0846a09"/>种法界故。至果成证得诸幻。灭十界事中影像。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0378002" n="0378002"/>使得 <lb ed="X" n="0378b23"/><lb ed="R101" n="0846a10"/>性具十界。莫不淸净不动遍满。以复真如不变之三 <lb ed="X" n="0378b24"/><lb ed="R101" n="0846a11"/>德也。然则十界即三因也。三因即十界也。虽然相即。 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0378c" n="0378c"/> <lb ed="X" n="0378c01"/><lb ed="R101" n="0846a12"/>而有性善性恶之殊。本具九界三因。名为性恶。本具 <lb ed="X" n="0378c02"/><lb ed="R101" n="0846a13"/><persName>佛</persName>界三因。名为性善。而此十界善恶三因。既居于一 <lb ed="X" n="0378c03"/><lb ed="R101" n="0846a14"/>性之中。即之弥分。派之常合。花严称为一微尘中具 <lb ed="X" n="0378c04"/><lb ed="R101" n="0846a15"/>足大千经卷。首楞严称为捣万种香为丸。若烧一尘。 <lb ed="X" n="0378c05"/><lb ed="R101" n="0846a16"/>具足众气。净名称为入此室者。唯闻诸<persName>佛</persName>功德之香。 <lb ed="X" n="0378c06"/><lb ed="R101" n="0846a17"/>大集称为如人入海浴。<anchor xml:id="nkr_note_add_0378c0601" n="0378c0601"/><anchor xml:id="beg0378c0601" n="0378c0601"/>已<anchor xml:id="end0378c0601"/>用诸河之水。即此義也。恐 <lb ed="X" n="0378c07"/><lb ed="R101" n="0846a18"/>于此義未了。复示之图。俾读此书者。观像以得意焉。</p> <lb ed="X" n="0378c08"/> <lb ed="X" n="0378c09"/> <lb ed="X" n="0378c10"/> <lb ed="X" n="0378c11"/> <lb ed="X" n="0378c12"/> <lb ed="X" n="0378c13"/> <lb ed="X" n="0378c14"/> <lb ed="X" n="0378c15"/> <lb ed="X" n="0378c16"/> <lb ed="X" n="0378c17"/> <lb ed="X" n="0378c18"/> <lb ed="X" n="0378c19"/> <lb ed="X" n="0378c20"/> <lb ed="X" n="0378c21"/> <lb ed="X" n="0378c22"/> <lb ed="X" n="0378c23"/> <lb ed="X" n="0378c24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0379a" n="0379a"/> <lb ed="X" n="0379a01"/><lb ed="R101" n="0847a01"/><p xml:id="pX57p0379a0101">真如不变十界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0379a02"/><lb ed="R101" n="0847a02"/><p xml:id="pX57p0379a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0379_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0379a03"/> <lb ed="X" n="0379a04"/> <lb ed="X" n="0379a05"/> <lb ed="X" n="0379a06"/> <lb ed="X" n="0379a07"/> <lb ed="X" n="0379a08"/> <lb ed="X" n="0379a09"/> <lb ed="X" n="0379a10"/> <lb ed="X" n="0379a11"/> <lb ed="X" n="0379a12"/> <lb ed="X" n="0379a13"/> <lb ed="X" n="0379a14"/> <lb ed="X" n="0379a15"/> <lb ed="X" n="0379a16"/> <lb ed="X" n="0379a17"/> <lb ed="X" n="0379a18"/> <lb ed="X" n="0379a19"/> <lb ed="X" n="0379a20"/> <lb ed="X" n="0379a21"/> <lb ed="X" n="0379a22"/> <lb ed="X" n="0379a23"/> <lb ed="X" n="0379a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0380a" n="0380a"/> <lb ed="X" n="0380a01"/><lb ed="R101" n="0848a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二真如随缘十界差别门</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">前文</cb:mulu><p xml:id="pX57p0380a0101">客曰。云何名为真如随缘十界差别门。余曰。前引华 <lb ed="X" n="0380a02"/><lb ed="R101" n="0848a02"/>严。能随染净缘。具造十法界者。正以法界圆融之体。 <lb ed="X" n="0380a03"/><lb ed="R101" n="0848a03"/>真如不变之性。如君子不器。善恶皆能。圆顿教旨无 <lb ed="X" n="0380a04"/><lb ed="R101" n="0848a04"/>功用道。极要紧处。全在此能之一字上建立。若它别 <lb ed="X" n="0380a05"/><lb ed="R101" n="0848a05"/>教所宗但中<persName>佛</persName>性。唯具善而不具恶。其于文经为善 <lb ed="X" n="0380a06"/><lb ed="R101" n="0848a06"/>之事。或者能之。若于武纬征伐之事。则不能之。何足 <lb ed="X" n="0380a07"/><lb ed="R101" n="0848a07"/>以<g ref="#CB15364">称</g>才无不具。艺无不就。成德之士哉。若圆顿教旨 <lb ed="X" n="0380a08"/><lb ed="R101" n="0848a08"/>所明。真如不变之体。既具十界善恶之性。故未随缘 <lb ed="X" n="0380a09"/><lb ed="R101" n="0848a09"/>时。则居然不变。若随缘时。而有十界染净之用。谓能 <lb ed="X" n="0380a10"/><lb ed="R101" n="0848a10"/>随染缘造九法界。随净缘造<persName>佛</persName>法界。十种法界既是 <lb ed="X" n="0380a11"/><lb ed="R101" n="0848a11"/>性具。又是能事。唯彰<anchor xml:id="nkr_note_add_0380a1101" n="0380a1101"/><anchor xml:id="beg0380a1101" n="0380a1101"/>己<anchor xml:id="end0380a1101"/>能。何过之有。非比淳善之人。 <lb ed="X" n="0380a12"/><lb ed="R101" n="0848a12"/>一切恶事。本非所能。被恶人逼。强令作恶。虑其名德 <lb ed="X" n="0380a13"/><lb ed="R101" n="0848a13"/>俱丧。则惭恧无地。斯为过矣。然此一门。宜分因果。因 <lb ed="X" n="0380a14"/><lb ed="R101" n="0848a14"/>论方修。果论感报。方修之因。复有二种。一起念名造。 <lb ed="X" n="0380a15"/><lb ed="R101" n="0848a15"/>二构作名造。起念名造者。如世人日用根尘相对。凡 <lb ed="X" n="0380a16"/><lb ed="R101" n="0848a16"/>起一念。必属一界。一界生起名事造。九界冥伏为理 <lb ed="X" n="0380a17"/><lb ed="R101" n="0848a17"/>具。以冥伏故不有。以现起故不无。全造而具。故不有 <lb ed="X" n="0380a18"/><lb ed="R101" n="0848a18"/>而恒有。全具而造。故不无而恒无。不有不无。实相理 <lb ed="X" n="0380a19"/><lb ed="R101" n="0848b01"/>显。故善观一念者。三智一心中得矣。二构作名造者。 <lb ed="X" n="0380a20"/><lb ed="R101" n="0848b02"/>依此真如所起一念。渐渐增长。构造染净二因。成业 <lb ed="X" n="0380a21"/><lb ed="R101" n="0848b03"/>性故。现起冥伏。義同上说。是故能善观一心为界者。 <lb ed="X" n="0380a22"/><lb ed="R101" n="0848b04"/>三智亦一心中得矣。果论感报者。约三世论。方修之 <lb ed="X" n="0380a23"/><lb ed="R101" n="0848b05"/>因若在过去。则感报之果在现在。若方修之因在现 <lb ed="X" n="0380a24"/><lb ed="R101" n="0848b06"/>在。则感报之果在未来。又方修之因有转不转。感报 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0380b" n="0380b"/> <lb ed="X" n="0380b01"/><lb ed="R101" n="0848b07"/>之果有定不定。转则不定。不转则定。如一念贪心起。 <lb ed="X" n="0380b02"/><lb ed="R101" n="0848b08"/>为地狱因。若能改格前非。惭愧忏悔。或转为人天。或 <lb ed="X" n="0380b03"/><lb ed="R101" n="0848b09"/>转为四圣。在其用心励行之不同。下当列图具明其 <lb ed="X" n="0380b04"/><lb ed="R101" n="0848b10"/>相。使阅者有所照非成是焉。</p> <lb ed="X" n="0380b05"/><lb ed="R101" n="0849a01"/><p xml:id="pX57p0380b0501">真如随缘十界差别之图</p> <lb ed="X" n="0380b06"/><lb ed="R101" n="0849a02"/><p xml:id="pX57p0380b0601"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0380_01.gif"/></figure></p> <lb ed="X" n="0380b07"/> <lb ed="X" n="0380b08"/> <lb ed="X" n="0380b09"/> <lb ed="X" n="0380b10"/> <lb ed="X" n="0380b11"/> <lb ed="X" n="0380b12"/> <lb ed="X" n="0380b13"/> <lb ed="X" n="0380b14"/> <lb ed="X" n="0380b15"/> <lb ed="X" n="0380b16"/> <lb ed="X" n="0380b17"/> <lb ed="X" n="0380b18"/> <lb ed="X" n="0380b19"/> <lb ed="X" n="0380b20"/> <lb ed="X" n="0380b21"/> <lb ed="X" n="0380b22"/> <lb ed="X" n="0380b23"/> <lb ed="X" n="0380b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0380c" n="0380c"/> <lb ed="X" n="0380c01"/> <lb ed="X" n="0380c02"/> <lb ed="X" n="0380c03"/> <lb ed="X" n="0380c04"/> <lb ed="X" n="0380c05"/> <lb ed="X" n="0380c06"/> <lb ed="X" n="0380c07"/> <lb ed="X" n="0380c08"/> <lb ed="X" n="0380c09"/> <lb ed="X" n="0380c10"/> <lb ed="X" n="0380c11"/> <lb ed="X" n="0380c12"/> <lb ed="X" n="0380c13"/> <lb ed="X" n="0380c14"/> <lb ed="X" n="0380c15"/> <lb ed="X" n="0380c16"/> <lb ed="X" n="0380c17"/> <lb ed="X" n="0380c18"/> <lb ed="X" n="0380c19"/> <lb ed="X" n="0380c20"/> <lb ed="X" n="0380c21"/> <lb ed="X" n="0380c22"/> <lb ed="X" n="0380c23"/> <lb ed="X" n="0380c24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0381a" n="0381a"/> <lb ed="X" n="0381a01"/><lb ed="R101" n="0850a01"/><p xml:id="pX57p0381a0101"><persName>佛</persName>界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0381a02"/><lb ed="R101" n="0850a02"/><p xml:id="pX57p0381a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0381_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0381a03"/> <lb ed="X" n="0381a04"/> <lb ed="X" n="0381a05"/> <lb ed="X" n="0381a06"/> <lb ed="X" n="0381a07"/> <lb ed="X" n="0381a08"/> <lb ed="X" n="0381a09"/> <lb ed="X" n="0381a10"/> <lb ed="X" n="0381a11"/> <lb ed="X" n="0381a12"/> <lb ed="X" n="0381a13"/> <lb ed="X" n="0381a14"/> <lb ed="X" n="0381a15"/> <lb ed="X" n="0381a16"/> <lb ed="X" n="0381a17"/> <lb ed="X" n="0381a18"/> <lb ed="X" n="0381a19"/> <lb ed="X" n="0381a20"/> <lb ed="X" n="0381a21"/> <lb ed="X" n="0381a22"/> <lb ed="X" n="0381a23"/> <lb ed="X" n="0381a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0381b" n="0381b"/> <lb ed="X" n="0381b01"/><lb ed="R101" n="0851a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"><persName>佛</persName>法界者</cb:mulu><head>一<persName>佛</persName>法界者</head><p xml:id="pX57p0381b0106" cb:place="inline">慈雲大师法界图说云。若人因读圆满 <lb ed="X" n="0381b02"/><lb ed="R101" n="0851a02"/>修多罗。及闻善知识所说。起净信心。信<anchor xml:id="nkr_note_add_0381b0201" n="0381b0201"/><anchor xml:id="beg0381b0201" n="0381b0201"/>己<anchor xml:id="end0381b0201"/>一念三道 <lb ed="X" n="0381b03"/><lb ed="R101" n="0851a03"/>之性。即三德性。苦道即法身。烦恼即般若。结业即解 <lb ed="X" n="0381b04"/><lb ed="R101" n="0851a04"/>脱。法身究竟。般若淸净。解脱自在。一究竟一切究竟。 <lb ed="X" n="0381b05"/><lb ed="R101" n="0851a05"/>般若解脱亦究竟。一淸净一切淸净。法身解脱亦淸 <lb ed="X" n="0381b06"/><lb ed="R101" n="0851a06"/>净。一自在一切自在。法身般若亦自在。即一而三。即 <lb ed="X" n="0381b07"/><lb ed="R101" n="0851a07"/>三而一。非纵非横。亦非一异。法身常住。馀亦常住。乐 <lb ed="X" n="0381b08"/><lb ed="R101" n="0851a08"/>我净亦如是。是则常乐四德秘密之藏。遍一切处。一 <lb ed="X" n="0381b09"/><lb ed="R101" n="0851a09"/>切诸法。悉是<persName>佛</persName>法。既信是<anchor xml:id="nkr_note_add_0381b0901" n="0381b0901"/><anchor xml:id="beg0381b0901" n="0381b0901"/>已<anchor xml:id="end0381b0901"/>。以境繫心。以心繫境。心 <lb ed="X" n="0381b10"/><lb ed="R101" n="0851a10"/>境念念相续不断。必见法性。设未相应。当依一实无 <lb ed="X" n="0381b11"/><lb ed="R101" n="0851a11"/>作四谛。起四大誓。无所求中吾故求之。依前苦道即 <lb ed="X" n="0381b12"/><lb ed="R101" n="0851a12"/>苦谛。发一誓愿。未度者令度。烦恼及业即集谛。发一 <lb ed="X" n="0381b13"/><lb ed="R101" n="0851a13"/>誓愿。未解者令解。苦通即法身。即是灭谛。发一誓愿。 <lb ed="X" n="0381b14"/><lb ed="R101" n="0851a14"/>未涅槃者令得涅槃。烦恼即菩提。即是道谛。发一誓 <lb ed="X" n="0381b15"/><lb ed="R101" n="0851a15"/>愿。未安者令安。四弘不入。当巧安心止观。如是次第 <lb ed="X" n="0381b16"/><lb ed="R101" n="0851a16"/>具修十法。必入五品六根。及分证位。名<persName>佛</persName>法界。</p> <lb ed="X" n="0381b17"/><lb ed="R101" n="0851a17"/><p xml:id="pX57p0381b1701">释曰。若约<persName>佛</persName>界。论方修之因转不转。感报之果定不 <lb ed="X" n="0381b18"/><lb ed="R101" n="0851a18"/>定者。<persName>佛</persName>果既是究竟三身。则唯是定。无不定義。若方 <lb ed="X" n="0381b19"/><lb ed="R101" n="0851b01"/>修之因。二种中正以<persName>佛</persName>界现起。则九界冥伏。于一性 <lb ed="X" n="0381b20"/><lb ed="R101" n="0851b02"/>之中。随外熏缘强弱不同。如初起一念<persName>佛</persName>界之心。名 <lb ed="X" n="0381b21"/><lb ed="R101" n="0851b03"/>造居凡夫。不定聚者。人分两品。一者若人发<persName>佛</persName>界心 <lb ed="X" n="0381b22"/><lb ed="R101" n="0851b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0381b2201" n="0381b2201"/><anchor xml:id="beg0381b2201" n="0381b2201"/>已<anchor xml:id="end0381b2201"/>。其志坚固。念念在道。一入永入。此则更无退转。二 <lb ed="X" n="0381b23"/><lb ed="R101" n="0851b05"/>者是人虽始发心求<persName>佛</persName>。然而立心不固。弘誓非坚。或 <lb ed="X" n="0381b24"/><lb ed="R101" n="0851b06"/>逢逆境。而退为偏乘。或遇顺境。而即兴凡念。人天善 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0382a" n="0382a"/> <lb ed="X" n="0382a01"/><lb ed="R101" n="0851b07"/>道。逐境漂流。恶道三涂。逢缘堕落。起念之造既然。构 <lb ed="X" n="0382a02"/><lb ed="R101" n="0851b08"/>作之修亦尔。不退转者。如善财南求。常啼东请。割内 <lb ed="X" n="0382a03"/><lb ed="R101" n="0851b09"/>贸鸽。至死而不退。投身餵虎。委骨而无移。以进例退。 <lb ed="X" n="0382a04"/><lb ed="R101" n="0851b10"/>应亦多人。不足为训。故其录少出耳。</p> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0382b" n="0382b"/> <lb ed="X" n="0382b01"/><lb ed="R101" n="0852a01"/><p xml:id="pX57p0382b0101">菩萨界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0382b02"/><lb ed="R101" n="0852a02"/><p xml:id="pX57p0382b0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0382_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0382b03"/> <lb ed="X" n="0382b04"/> <lb ed="X" n="0382b05"/> <lb ed="X" n="0382b06"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0382c" n="0382c"/> <lb ed="X" n="0382c01"/><lb ed="R101" n="0853a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">菩萨法界者</cb:mulu><head>二菩萨法界者</head><p xml:id="pX57p0382c0107" cb:place="inline">法界图说云。若观根尘。为迷解本。迷 <lb ed="X" n="0382c02"/><lb ed="R101" n="0853a02"/>故则有十界苦集。悟故则有四圣灭道。缘此无量四 <lb ed="X" n="0382c03"/><lb ed="R101" n="0853a03"/>谛。起无量誓愿。未度者令度。未解者令解。未安者令 <lb ed="X" n="0382c04"/><lb ed="R101" n="0853a04"/>安。未得涅槃者令得涅槃。善巧度生。慈眼视物。所集 <lb ed="X" n="0382c05"/><lb ed="R101" n="0853a05"/>福业与众生共。如是起一念者。名菩萨法界。</p> <lb ed="X" n="0382c06"/><lb ed="R101" n="0853a06"/><p xml:id="pX57p0382c0601">释曰。若约菩萨法界。论方修有转不转。果报有退不 <lb ed="X" n="0382c07"/><lb ed="R101" n="0853a07"/>退者。此中明转不转。复有进不进。退不退二義。言不 <lb ed="X" n="0382c08"/><lb ed="R101" n="0853a08"/>转者。唯修此菩萨道而<anchor xml:id="nkr_note_add_0382c0801" n="0382c0801"/><anchor xml:id="beg0382c0801" n="0382c0801"/>已<anchor xml:id="end0382c0801"/>。转者复二。有转心为<persName>佛</persName>道 <lb ed="X" n="0382c09"/><lb ed="R101" n="0853a09"/>进而不退者。有虽转而不进者。果报中复有转不转 <lb ed="X" n="0382c10"/><lb ed="R101" n="0853a10"/>二義。转者。别教菩萨。登初地。破无明惑。有转入圆教 <lb ed="X" n="0382c11"/><lb ed="R101" n="0853a11"/>二住者。此即教行二道。虽则不圆。至于证道。证与圆 <lb ed="X" n="0382c12"/><lb ed="R101" n="0853a12"/>同是也。不转者。则始终三道皆别也。然而既登初地。 <lb ed="X" n="0382c13"/><lb ed="R101" n="0853a13"/>则唯进无退。故无不退義也。若约人论退转者。如舍 <lb ed="X" n="0382c14"/><lb ed="R101" n="0853a14"/>利弗尊者。往劫之先。修菩萨道。因外道婆罗门。乞施 <lb ed="X" n="0382c15"/><lb ed="R101" n="0853a15"/>其眼。菩萨曰。眼施何用。可乞它物。外道曰。馀无所需。 <lb ed="X" n="0382c16"/><lb ed="R101" n="0853a16"/>必欲眼尔。菩萨未具忍力。勉强剜施。外道得眼。嗔而 <lb ed="X" n="0382c17"/><lb ed="R101" n="0853a17"/>掷地曰。我谓菩萨之眼。必香洁淸美。故来乞之。若仍 <lb ed="X" n="0382c18"/><lb ed="R101" n="0853a18"/>臭秽。与庸人何异。不须此物。以足践踏而去。菩萨曰。 <lb ed="X" n="0382c19"/><lb ed="R101" n="0853b01"/>浊世众生。刚强乃尔。无用之物必欲求之。得之贱辱。 <lb ed="X" n="0382c20"/><lb ed="R101" n="0853b02"/>真难可度。不如舍菩萨道。修于声闻自出生死。由是 <lb ed="X" n="0382c21"/><lb ed="R101" n="0853b03"/>渐退堕为凡夫。释论云。舍利弗修菩萨道。经六十劫。 <lb ed="X" n="0382c22"/><lb ed="R101" n="0853b04"/>于六心中退。又如法花会上。诸声闻众。于尘点劫前。 <lb ed="X" n="0382c23"/><lb ed="R101" n="0853b05"/>大通智勝<persName>佛</persName>。十六王子所。同听法花。发无上心。修菩 <lb ed="X" n="0382c24"/><lb ed="R101" n="0853b06"/>萨行。有不退者。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0382c2401" n="0382c2401"/><anchor xml:id="beg0382c2401" n="0382c2401"/>已<anchor xml:id="end0382c2401"/>作<persName>佛</persName>。有退转者。舍大取小。退为 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0383a" n="0383a"/> <lb ed="X" n="0383a01"/><lb ed="R101" n="0853b07"/>凡夫。小乘機熟。今为二乘。直至今生。<persName>如来</persName>更以五时 <lb ed="X" n="0383a02"/><lb ed="R101" n="0853b08"/>说法。而成熟之。方得受记。当来作<persName>佛</persName>。故知修行<persName>佛</persName>道。 <lb ed="X" n="0383a03"/><lb ed="R101" n="0853b09"/>与菩萨道。俱有退不退异也。</p> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0383b" n="0383b"/> <lb ed="X" n="0383b01"/><lb ed="R101" n="0854a01"/><p xml:id="pX57p0383b0101">缘觉法界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0383b02"/><lb ed="R101" n="0854a02"/><p xml:id="pX57p0383b0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0383_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0383b03"/> <lb ed="X" n="0383b04"/> <lb ed="X" n="0383b05"/> <lb ed="X" n="0383b06"/> <lb ed="X" n="0383b07"/> <lb ed="X" n="0383b08"/> <lb ed="X" n="0383b09"/> <lb ed="X" n="0383b10"/> <lb ed="X" n="0383b11"/> <lb ed="X" n="0383b12"/> <lb ed="X" n="0383b13"/> <lb ed="X" n="0383b14"/> <lb ed="X" n="0383b15"/> <lb ed="X" n="0383b16"/> <lb ed="X" n="0383b17"/> <lb ed="X" n="0383b18"/> <lb ed="X" n="0383b19"/> <lb ed="X" n="0383b20"/> <lb ed="X" n="0383b21"/> <lb ed="X" n="0383b22"/> <lb ed="X" n="0383b23"/> <lb ed="X" n="0383b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0383c" n="0383c"/> <lb ed="X" n="0383c01"/><lb ed="R101" n="0855a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">缘觉法界者</cb:mulu><head>缘觉法界者</head><p xml:id="pX57p0383c0106" cb:place="inline">法界图说云。若根尘念起。了之从无明 <lb ed="X" n="0383c02"/><lb ed="R101" n="0855a02"/>生。生故有行。行招名色。乃至老死。三世相续。如舞火 <lb ed="X" n="0383c03"/><lb ed="R101" n="0855a03"/>轮。因缘本空。幻化不实。求自然慧。乐独善寂。观空心。 <lb ed="X" n="0383c04"/><lb ed="R101" n="0855a04"/>重。耽住寂定。虽得道果。不慕化人。复有观物荣落。悟 <lb ed="X" n="0383c05"/><lb ed="R101" n="0855a05"/>世非常。闻空得道。名为独觉。如是行者。名为缘觉法 <lb ed="X" n="0383c06"/><lb ed="R101" n="0855a06"/>界。方修之因转不转。果报退不退。于下声闻法界中 <lb ed="X" n="0383c07"/><lb ed="R101" n="0855a07"/>共论。</p> <lb ed="X" n="0383c08"/> <lb ed="X" n="0383c09"/> <lb ed="X" n="0383c10"/> <lb ed="X" n="0383c11"/> <lb ed="X" n="0383c12"/> <lb ed="X" n="0383c13"/> <lb ed="X" n="0383c14"/> <lb ed="X" n="0383c15"/> <lb ed="X" n="0383c16"/> <lb ed="X" n="0383c17"/> <lb ed="X" n="0383c18"/> <lb ed="X" n="0383c19"/> <lb ed="X" n="0383c20"/> <lb ed="X" n="0383c21"/> <lb ed="X" n="0383c22"/> <lb ed="X" n="0383c23"/> <lb ed="X" n="0383c24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0384a" n="0384a"/> <lb ed="X" n="0384a01"/><lb ed="R101" n="0856a01"/><p xml:id="pX57p0384a0101">声闻法界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0384a02"/><lb ed="R101" n="0856a02"/><p xml:id="pX57p0384a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0384_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0384a03"/> <lb ed="X" n="0384a04"/> <lb ed="X" n="0384a05"/> <lb ed="X" n="0384a06"/> <lb ed="X" n="0384a07"/> <lb ed="X" n="0384a08"/> <lb ed="X" n="0384a09"/> <lb ed="X" n="0384a10"/> <lb ed="X" n="0384a11"/> <lb ed="X" n="0384a12"/> <lb ed="X" n="0384a13"/> <lb ed="X" n="0384a14"/> <lb ed="X" n="0384a15"/> <lb ed="X" n="0384a16"/> <lb ed="X" n="0384a17"/> <lb ed="X" n="0384a18"/> <lb ed="X" n="0384a19"/> <lb ed="X" n="0384a20"/> <lb ed="X" n="0384a21"/> <lb ed="X" n="0384a22"/> <lb ed="X" n="0384a23"/> <lb ed="X" n="0384a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0384b" n="0384b"/> <lb ed="X" n="0384b01"/><lb ed="R101" n="0857a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">声闻法界者</cb:mulu><head>声闻法界者</head><p xml:id="pX57p0384b0106" cb:place="inline">法界图说云。若根尘因缘。随有一念。依 <lb ed="X" n="0384b02"/><lb ed="R101" n="0857a02"/>色心故苦。由烦恼故集。厌苦断集。非对治如何。遂依 <lb ed="X" n="0384b03"/><lb ed="R101" n="0857a03"/>四谛。修十六观三十七品。如救头燃。由四善根。得入 <lb ed="X" n="0384b04"/><lb ed="R101" n="0857a04"/>无漏四沙门果。证二涅槃。会偏真理。不得<persName>佛</persName>法。不慕 <lb ed="X" n="0384b05"/><lb ed="R101" n="0857a05"/>化人。如獐独跳不顾後群。如此一念。名声闻法界。</p> <lb ed="X" n="0384b06"/><lb ed="R101" n="0857a06"/><p xml:id="pX57p0384b0601">释曰。若约缘觉声闻二法界。论方修有转不转。果报 <lb ed="X" n="0384b07"/><lb ed="R101" n="0857a07"/>有退不退者。亦以一界既起。九界冥伏。于一性之中。 <lb ed="X" n="0384b08"/><lb ed="R101" n="0857a08"/>随外熏缘强弱。性不可定。馀義同于菩萨转不转中。 <lb ed="X" n="0384b09"/><lb ed="R101" n="0857a09"/>复有进不进。退不退二義。言不转者。唯修二乘之法 <lb ed="X" n="0384b10"/><lb ed="R101" n="0857a10"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0384b1001" n="0384b1001"/><anchor xml:id="beg0384b1001" n="0384b1001"/>已<anchor xml:id="end0384b1001"/>。转则有二。一发心转为菩萨。二发心转为<persName>佛</persName>界。 <lb ed="X" n="0384b11"/><lb ed="R101" n="0857a11"/>转此二界。复有二心。有一转之後进而不退者。有虽 <lb ed="X" n="0384b12"/><lb ed="R101" n="0857a12"/>转而不进者。果报复有转不转二義。不转者。即定性 <lb ed="X" n="0384b13"/><lb ed="R101" n="0857a13"/>声闻缘觉是也。转者。即藏教二乘人。为通教大乘所 <lb ed="X" n="0384b14"/><lb ed="R101" n="0857a14"/>接。或通教为别圆二教所接。或从空入。假学菩萨法。 <lb ed="X" n="0384b15"/><lb ed="R101" n="0857a15"/>或空入假中。修行<persName>佛</persName>道是也。</p> <lb ed="X" n="0384b16"/> <lb ed="X" n="0384b17"/> <lb ed="X" n="0384b18"/> <lb ed="X" n="0384b19"/> <lb ed="X" n="0384b20"/> <lb ed="X" n="0384b21"/> <lb ed="X" n="0384b22"/> <lb ed="X" n="0384b23"/> <lb ed="X" n="0384b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0385a" n="0385a"/> <lb ed="X" n="0385a01"/><lb ed="R101" n="0858a01"/><p xml:id="pX57p0385a0101">天界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0385a02"/><lb ed="R101" n="0858a02"/><p xml:id="pX57p0385a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0385_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0385a03"/> <lb ed="X" n="0385a04"/> <lb ed="X" n="0385a05"/> <lb ed="X" n="0385a06"/> <lb ed="X" n="0385a07"/> <lb ed="X" n="0385a08"/> <lb ed="X" n="0385a09"/> <lb ed="X" n="0385a10"/> <lb ed="X" n="0385a11"/> <lb ed="X" n="0385a12"/> <lb ed="X" n="0385a13"/> <lb ed="X" n="0385a14"/> <lb ed="X" n="0385a15"/> <lb ed="X" n="0385a16"/> <lb ed="X" n="0385a17"/> <lb ed="X" n="0385a18"/> <lb ed="X" n="0385a19"/> <lb ed="X" n="0385a20"/> <lb ed="X" n="0385a21"/> <lb ed="X" n="0385a22"/> <lb ed="X" n="0385a23"/> <lb ed="X" n="0385a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0385b" n="0385b"/> <lb ed="X" n="0385b01"/><lb ed="R101" n="0859a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">天法界者</cb:mulu><head>天法界者</head><p xml:id="pX57p0385b0105" cb:place="inline">法界图说云。若念心起。多欣天乐。笃其善 <lb ed="X" n="0385b02"/><lb ed="R101" n="0859a02"/>心。希于来报。斋戒纯净。饭食沙门。造立塔寺。及<persName>佛</persName>形 <lb ed="X" n="0385b03"/><lb ed="R101" n="0859a03"/>像。书写大乘。济惠贫病。于十善法。止作具修。自然成 <lb ed="X" n="0385b04"/><lb ed="R101" n="0859a04"/>性。或关禁六根。使六情不荡。六尘不入。得欲界禅。及 <lb ed="X" n="0385b05"/><lb ed="R101" n="0859a05"/>色无色定。身心寂静。三业调良。如此一念。名天法界。</p> <lb ed="X" n="0385b06"/><lb ed="R101" n="0859a06"/><p xml:id="pX57p0385b0601">释曰。约天法界。论方修有转不转。亦以一界现起。九 <lb ed="X" n="0385b07"/><lb ed="R101" n="0859a07"/>界冥伏。于一性之中。随外熏缘强弱不同。或修下天 <lb ed="X" n="0385b08"/><lb ed="R101" n="0859a08"/>之福。而转为上天。或转为出世间禅。或减上天之福。 <lb ed="X" n="0385b09"/><lb ed="R101" n="0859a09"/>而转为下天。转为人界。转为修罗。与夫三涂。初不可 <lb ed="X" n="0385b10"/><lb ed="R101" n="0859a10"/>定。果报有退不退者。不退则长时受天之报。或更陞 <lb ed="X" n="0385b11"/><lb ed="R101" n="0859a11"/>上天。或因修欲定。未到地定。或得初禅二禅。三禅四 <lb ed="X" n="0385b12"/><lb ed="R101" n="0859a12"/>禅等定。而进陞上界。此则不独不退。兼之有进者也。 <lb ed="X" n="0385b13"/><lb ed="R101" n="0859a13"/>若天福既尽。而为人道修罗。所谓降德贬坠是也。或 <lb ed="X" n="0385b14"/><lb ed="R101" n="0859a14"/>天福既尽。而先世恶种正萌。而竟堕三涂。如<g ref="#CB15106">鬱</g>头蓝 <lb ed="X" n="0385b15"/><lb ed="R101" n="0859a15"/>弗。利根聪明。能伏烦恼。得无想定。八万劫天报既尽。 <lb ed="X" n="0385b16"/><lb ed="R101" n="0859a16"/>命终之後。堕为飞狸之身。或将崩而陞。转其果报。免 <lb ed="X" n="0385b17"/><lb ed="R101" n="0859a17"/>于恶趣。生于善道。如<name role="" type="person">三十三天</name>五衰相现。中阴相起。 <lb ed="X" n="0385b18"/><lb ed="R101" n="0859a18"/>应作猪身。帝释教其修三皈依法。得免畜牲之报。生 <lb ed="X" n="0385b19"/><lb ed="R101" n="0859b01"/>于<name role="" type="person">舍卫国</name>长者之家。闻法入道。故逐心生。相随心转。 <lb ed="X" n="0385b20"/><lb ed="R101" n="0859b02"/>初无定体也。</p> <lb ed="X" n="0385b21"/> <lb ed="X" n="0385b22"/> <lb ed="X" n="0385b23"/> <lb ed="X" n="0385b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0386a" n="0386a"/> <lb ed="X" n="0386a01"/><lb ed="R101" n="0860a01"/><p xml:id="pX57p0386a0101">人界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0386a02"/><lb ed="R101" n="0860a02"/><p xml:id="pX57p0386a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0386_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0386a03"/> <lb ed="X" n="0386a04"/> <lb ed="X" n="0386a05"/> <lb ed="X" n="0386a06"/> <lb ed="X" n="0386a07"/> <lb ed="X" n="0386a08"/> <lb ed="X" n="0386a09"/> <lb ed="X" n="0386a10"/> <lb ed="X" n="0386a11"/> <lb ed="X" n="0386a12"/> <lb ed="X" n="0386a13"/> <lb ed="X" n="0386a14"/> <lb ed="X" n="0386a15"/> <lb ed="X" n="0386a16"/> <lb ed="X" n="0386a17"/> <lb ed="X" n="0386a18"/> <lb ed="X" n="0386a19"/> <lb ed="X" n="0386a20"/> <lb ed="X" n="0386a21"/> <lb ed="X" n="0386a22"/> <lb ed="X" n="0386a23"/> <lb ed="X" n="0386a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0386b" n="0386b"/> <lb ed="X" n="0386b01"/><lb ed="R101" n="0861a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">人法界者</cb:mulu><head>人法界者</head><p xml:id="pX57p0386b0105" cb:place="inline">法界图说云。若其念念。以无常立德。五戒 <lb ed="X" n="0386b02"/><lb ed="R101" n="0861a02"/>修身。于国唯忠。于家唯孝。谦损居众。中正存诚。推德 <lb ed="X" n="0386b03"/><lb ed="R101" n="0861a03"/>于人。引咎向<anchor xml:id="nkr_note_add_0386b0301" n="0386b0301"/><anchor xml:id="beg0386b0301" n="0386b0301"/>己<anchor xml:id="end0386b0301"/>。尊上恤下。给孤济贫。惭愧是壞。慈和 <lb ed="X" n="0386b04"/><lb ed="R101" n="0861a04"/>为性。深信三宝。崇重三皈。精修斋戒。建立塔寺。但希 <lb ed="X" n="0386b05"/><lb ed="R101" n="0861a05"/>世乐。无升出心。贪惜自身。恋著眷属。如此一念。名人 <lb ed="X" n="0386b06"/><lb ed="R101" n="0861a06"/>法界。</p> <lb ed="X" n="0386b07"/><lb ed="R101" n="0861a07"/><p xml:id="pX57p0386b0701">释曰。约人界论方修转不转。果报退不退者。亦以一 <lb ed="X" n="0386b08"/><lb ed="R101" n="0861a08"/>界现起。九界冥伏。于一性之中。随外熏缘。强弱不同。 <lb ed="X" n="0386b09"/><lb ed="R101" n="0861a09"/>复不可定四洲人道中。唯此南洲。人心黠慧。易可化 <lb ed="X" n="0386b10"/><lb ed="R101" n="0861a10"/>度。心极易转。如论方修起念。于日用中。根尘相对。而 <lb ed="X" n="0386b11"/><lb ed="R101" n="0861a11"/>有念生。于十界中。必落一界。未闻大道者。善亦不过 <lb ed="X" n="0386b12"/><lb ed="R101" n="0861a12"/>于人天。恶则坠堕于三涂。如曰人皆可以为尧舜。而 <lb ed="X" n="0386b13"/><lb ed="R101" n="0861a13"/>竟为之。生前不失为人中之大圣。死後不失为上界 <lb ed="X" n="0386b14"/><lb ed="R101" n="0861a14"/>之天曹。人皆可以为桀纣。而亦竟为之。生前则失位 <lb ed="X" n="0386b15"/><lb ed="R101" n="0861a15"/>而殒身。死後必三涂之为报。岂非人道转。而为人中 <lb ed="X" n="0386b16"/><lb ed="R101" n="0861a16"/>之圣。天中之圣乎。故人天六道。转与不转。未始離乎 <lb ed="X" n="0386b17"/><lb ed="R101" n="0861a17"/>方今日用之一念也。其若曾闻大道。或浅悟偏乘。或 <lb ed="X" n="0386b18"/><lb ed="R101" n="0861a18"/>深信真如。正方修人道也。而或转为出世偏乘。或转 <lb ed="X" n="0386b19"/><lb ed="R101" n="0861b01"/>为涅槃大道。故<persName>佛</persName>世之得度成道者。类是人王宰官。 <lb ed="X" n="0386b20"/><lb ed="R101" n="0861b02"/>长者居士。此方之成<persName>佛</persName>作祖者。悉系人中俊杰。儒道 <lb ed="X" n="0386b21"/><lb ed="R101" n="0861b03"/>英豪。果报定不定者。若将因验果。以果证因。贫富贵 <lb ed="X" n="0386b22"/><lb ed="R101" n="0861b04"/>贱。业有前定。其或相逐心生。报随业转。亦不可定。如 <lb ed="X" n="0386b23"/><lb ed="R101" n="0861b05"/>报本贫贱。苟有一德之格天。则转为富贵者有之。身 <lb ed="X" n="0386b24"/><lb ed="R101" n="0861b06"/>当富贵。有一行之失德。则转为贫贱者有之。如裴度 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0387a" n="0387a"/> <lb ed="X" n="0387a01"/><lb ed="R101" n="0861b07"/>之还带。宋祁之度蚁。皆其事也。</p> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0387b" n="0387b"/> <lb ed="X" n="0387b01"/><lb ed="R101" n="0862a01"/><p xml:id="pX57p0387b0101">阿修罗界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0387b02"/><lb ed="R101" n="0862a02"/><p xml:id="pX57p0387b0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0387_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0387b03"/> <lb ed="X" n="0387b04"/> <lb ed="X" n="0387b05"/> <lb ed="X" n="0387b06"/> <lb ed="X" n="0387b07"/> <lb ed="X" n="0387b08"/> <lb ed="X" n="0387b09"/> <lb ed="X" n="0387b10"/> <lb ed="X" n="0387b11"/> <lb ed="X" n="0387b12"/> <lb ed="X" n="0387b13"/> <lb ed="X" n="0387b14"/> <lb ed="X" n="0387b15"/> <lb ed="X" n="0387b16"/> <lb ed="X" n="0387b17"/> <lb ed="X" n="0387b18"/> <lb ed="X" n="0387b19"/> <lb ed="X" n="0387b20"/> <lb ed="X" n="0387b21"/> <lb ed="X" n="0387b22"/> <lb ed="X" n="0387b23"/> <lb ed="X" n="0387b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0387c" n="0387c"/> <lb ed="X" n="0387c01"/><lb ed="R101" n="0863a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">阿修罗法界者</cb:mulu><head>阿修罗法界者</head><p xml:id="pX57p0387c0107" cb:place="inline">法界图说云。若其念念。虽好修善布 <lb ed="X" n="0387c02"/><lb ed="R101" n="0863a02"/>施斋戒。而多猜嫌。狐疑进退。所修福业。多为勝他。见 <lb ed="X" n="0387c03"/><lb ed="R101" n="0863a03"/>人修善。情多嫉忌。贡高我慢。珍<anchor xml:id="nkr_note_add_0387c0301" n="0387c0301"/><anchor xml:id="beg0387c0301" n="0387c0301"/>己<anchor xml:id="end0387c0301"/>轻人。欲彼归从。不 <lb ed="X" n="0387c04"/><lb ed="R101" n="0863a04"/>耐谦损。如鸱高飞下视。外扬仁義。内无实德。众前谈 <lb ed="X" n="0387c05"/><lb ed="R101" n="0863a05"/>论。引长于我。不循理正。不愧贤能。如此行心。是阿修 <lb ed="X" n="0387c06"/><lb ed="R101" n="0863a06"/>罗法界。</p> <lb ed="X" n="0387c07"/><lb ed="R101" n="0863a07"/><p xml:id="pX57p0387c0701">释曰。约修罗界。论方修与构作转不转。果报定不定 <lb ed="X" n="0387c08"/><lb ed="R101" n="0863a08"/>者。亦以一界现起。九界冥伏。于一性之中。随外熏缘。 <lb ed="X" n="0387c09"/><lb ed="R101" n="0863a09"/>强弱不同。若其念念如此立行。则定是修罗之因。势 <lb ed="X" n="0387c10"/><lb ed="R101" n="0863a10"/>不可转。其或心生惭愧。改恶迁善。则转为人天善道。 <lb ed="X" n="0387c11"/><lb ed="R101" n="0863a11"/>或闻大道。转为出世间心。即不可定。其若转为斯下。 <lb ed="X" n="0387c12"/><lb ed="R101" n="0863a12"/>为畜为鬼为狱。既一失念。则无恶而不为。无趣而不 <lb ed="X" n="0387c13"/><lb ed="R101" n="0863a13"/>堕也。果报定不定者。楞严经说四种修罗。谓胎卵湿 <lb ed="X" n="0387c14"/><lb ed="R101" n="0863a14"/>化。天趣人趣。鬼趣畜趣。其馀是定非不定。唯以护法 <lb ed="X" n="0387c15"/><lb ed="R101" n="0863a15"/>力。乘<anchor xml:id="nkr_note_orig_0387001" n="0387001"/>道入空。此种修罗。常住<persName>如来</persName>法会之下。既闻大 <lb ed="X" n="0387c16"/><lb ed="R101" n="0863a16"/>道。发迴向改悔心。乃乘急戒缓之人也。转入菩萨道 <lb ed="X" n="0387c17"/><lb ed="R101" n="0863a17"/><persName>佛</persName>道。难可测量。</p> <lb ed="X" n="0387c18"/> <lb ed="X" n="0387c19"/> <lb ed="X" n="0387c20"/> <lb ed="X" n="0387c21"/> <lb ed="X" n="0387c22"/> <lb ed="X" n="0387c23"/> <lb ed="X" n="0387c24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0388a" n="0388a"/> <lb ed="X" n="0388a01"/><lb ed="R101" n="0864a01"/><p xml:id="pX57p0388a0101">饿鬼法界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0388a02"/><lb ed="R101" n="0864a02"/><p xml:id="pX57p0388a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0388_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0388a03"/> <lb ed="X" n="0388a04"/> <lb ed="X" n="0388a05"/> <lb ed="X" n="0388a06"/> <lb ed="X" n="0388a07"/> <lb ed="X" n="0388a08"/> <lb ed="X" n="0388a09"/> <lb ed="X" n="0388a10"/> <lb ed="X" n="0388a11"/> <lb ed="X" n="0388a12"/> <lb ed="X" n="0388a13"/> <lb ed="X" n="0388a14"/> <lb ed="X" n="0388a15"/> <lb ed="X" n="0388a16"/> <lb ed="X" n="0388a17"/> <lb ed="X" n="0388a18"/> <lb ed="X" n="0388a19"/> <lb ed="X" n="0388a20"/> <lb ed="X" n="0388a21"/> <lb ed="X" n="0388a22"/> <lb ed="X" n="0388a23"/> <lb ed="X" n="0388a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0388b" n="0388b"/> <lb ed="X" n="0388b01"/><lb ed="R101" n="0865a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">饿鬼法界者</cb:mulu><head>饿鬼法界者</head><p xml:id="pX57p0388b0106" cb:place="inline">法界图说云。若其念念无惭无愧。贪求 <lb ed="X" n="0388b02"/><lb ed="R101" n="0865a02"/>无足。悭吝鄙惜。不施一毛。剋削于人。裒归于我。见人 <lb ed="X" n="0388b03"/><lb ed="R101" n="0865a03"/>佈施。傍起遮障。见人得利。心生热恼。性多<anchor xml:id="nkr_note_add_0388b0301" n="0388b0301"/><anchor xml:id="beg0388b0301" n="0388b0301"/>谄<anchor xml:id="end0388b0301"/>曲。常起 <lb ed="X" n="0388b04"/><lb ed="R101" n="0865a04"/>邪见。人前正容。屛处放恣。破齐犯戒。恣贪饮食。不信 <lb ed="X" n="0388b05"/><lb ed="R101" n="0865a05"/>罪福。不信因果。不信三宝。不孝所亲。是名饿鬼法界。</p> <lb ed="X" n="0388b06"/><lb ed="R101" n="0865a06"/><p xml:id="pX57p0388b0601">释曰。约饿鬼法界。论方修与构作转不转。果报定不 <lb ed="X" n="0388b07"/><lb ed="R101" n="0865a07"/>定者。正以一界现起。九界冥伏。于一性之中。随其修 <lb ed="X" n="0388b08"/><lb ed="R101" n="0865a08"/>力强弱。或起或伏。性不可定。若其念念如此。定是饿 <lb ed="X" n="0388b09"/><lb ed="R101" n="0865a09"/>鬼法界。势不可转。其若心生惭愧。改恶迁善。则转为 <lb ed="X" n="0388b10"/><lb ed="R101" n="0865a10"/>人天善道。或闻大道。转为出世间心。即不可定。若转 <lb ed="X" n="0388b11"/><lb ed="R101" n="0865a11"/>为斯下。为畜为狱。既一失念。则无恶而不造。无趣而 <lb ed="X" n="0388b12"/><lb ed="R101" n="0865a12"/>不堕也。果报定不定者。第此道有神鬼之分。神道则 <lb ed="X" n="0388b13"/><lb ed="R101" n="0865a13"/>楞严所谓情少想多。轻擧非远。即为大力。鬼王飞行。 <lb ed="X" n="0388b14"/><lb ed="R101" n="0865a14"/>罗刹。地行罗刹。遊于四天。所去无碍。其中若有善愿 <lb ed="X" n="0388b15"/><lb ed="R101" n="0865a15"/>善心。护持戒人。或护神咒。随持咒者。或护禅定。保绥 <lb ed="X" n="0388b16"/><lb ed="R101" n="0865a16"/>法忍。是等亲住<persName>如来</persName>座下。此亦乘急戒缓之流。果报 <lb ed="X" n="0388b17"/><lb ed="R101" n="0865a17"/>虽定。既能闻法护法。或转重报为轻报。则不可定也。 <lb ed="X" n="0388b18"/><lb ed="R101" n="0865a18"/>若七情三想。沉下水轮。生于火际。受气猛火。身为饿 <lb ed="X" n="0388b19"/><lb ed="R101" n="0865b01"/>鬼。常被焚烧。水能害<anchor xml:id="nkr_note_add_0388b1901" n="0388b1901"/><anchor xml:id="beg0388b1901" n="0388b1901"/>已<anchor xml:id="end0388b1901"/>。无食无饮。经百千劫。此则定 <lb ed="X" n="0388b20"/><lb ed="R101" n="0865b02"/>非是不定。其若面燃鬼王。启<persName>如来</persName>施食之教。虽是观 <lb ed="X" n="0388b21"/><lb ed="R101" n="0865b03"/>音现示。然非实无以施权。非权无以引实。矧受<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0388b22"/><lb ed="R101" n="0865b04"/>瑜伽法食者。能免多劫之苦。而超生善道。果报岂有 <lb ed="X" n="0388b23"/><lb ed="R101" n="0865b05"/>定乎。</p> <lb ed="X" n="0388b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0389a" n="0389a"/> <lb ed="X" n="0389a01"/><lb ed="R101" n="0866a01"/><p xml:id="pX57p0389a0101">畜牲法界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0389a02"/><lb ed="R101" n="0866a02"/><p xml:id="pX57p0389a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0389_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0389a03"/> <lb ed="X" n="0389a04"/> <lb ed="X" n="0389a05"/> <lb ed="X" n="0389a06"/> <lb ed="X" n="0389a07"/> <lb ed="X" n="0389a08"/> <lb ed="X" n="0389a09"/> <lb ed="X" n="0389a10"/> <lb ed="X" n="0389a11"/> <lb ed="X" n="0389a12"/> <lb ed="X" n="0389a13"/> <lb ed="X" n="0389a14"/> <lb ed="X" n="0389a15"/> <lb ed="X" n="0389a16"/> <lb ed="X" n="0389a17"/> <lb ed="X" n="0389a18"/> <lb ed="X" n="0389a19"/> <lb ed="X" n="0389a20"/> <lb ed="X" n="0389a21"/> <lb ed="X" n="0389a22"/> <lb ed="X" n="0389a23"/> <lb ed="X" n="0389a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0389b" n="0389b"/> <lb ed="X" n="0389b01"/><lb ed="R101" n="0867a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">畜牲法界者</cb:mulu><head>畜牲法界者</head><p xml:id="pX57p0389b0106" cb:place="inline">法界图说云。若其念念耽湎五欲。贪多 <lb ed="X" n="0389b02"/><lb ed="R101" n="0867a02"/>眷属。日增月甚。而无厌足。曲理枉物。断不以公。非法 <lb ed="X" n="0389b03"/><lb ed="R101" n="0867a03"/>取财。动不由義。只图<anchor xml:id="nkr_note_add_0389b0301" n="0389b0301"/><anchor xml:id="beg0389b0301" n="0389b0301"/>己<anchor xml:id="end0389b0301"/>利。不恻孤贪。明负他财。鲁扈 <lb ed="X" n="0389b04"/><lb ed="R101" n="0867a04"/>觝突。市易负直。公行劫夺。不忠不孝。无贤无愚。不信 <lb ed="X" n="0389b05"/><lb ed="R101" n="0867a05"/>因果。不信三宝。痴呆无耻。现同畜牲。是名畜牲法界。</p> <lb ed="X" n="0389b06"/><lb ed="R101" n="0867a06"/><p xml:id="pX57p0389b0601">释曰。约畜牲法界。论方修与构作转不转。亦以一界 <lb ed="X" n="0389b07"/><lb ed="R101" n="0867a07"/>现起。九界冥伏。于一性之中。随其外熏缘强弱。性不 <lb ed="X" n="0389b08"/><lb ed="R101" n="0867a08"/>可定。若其念念如此。定是畜牲法界。势不可转。其若 <lb ed="X" n="0389b09"/><lb ed="R101" n="0867a09"/>心生惭愧。改恶迁善。则转为人天道。或闻大道。转为 <lb ed="X" n="0389b10"/><lb ed="R101" n="0867a10"/>出世间心。则不可定也。若转为斯下。为地狱趣。既一 <lb ed="X" n="0389b11"/><lb ed="R101" n="0867a11"/>失念。则上品十恶。诽谤三宝。毁菩萨戒等。无恶而不 <lb ed="X" n="0389b12"/><lb ed="R101" n="0867a12"/>为也。约果报论定不定者。若相遂心生。果随因转。如 <lb ed="X" n="0389b13"/><lb ed="R101" n="0867a13"/>畜之业报。定在屠割。以供庖厨。亦有转祸为福者。如 <lb ed="X" n="0389b14"/><lb ed="R101" n="0867a14"/>善鹿王。代母鹿以趣王厨。王问所以。鹿以实对。王因 <lb ed="X" n="0389b15"/><lb ed="R101" n="0867a15"/>自悔。向鹿说偈。汝为鹿头人。我为人头鹿。从今释汝 <lb ed="X" n="0389b16"/><lb ed="R101" n="0867a16"/>去。随意遂水草。遂兼恶鹿王所部群鹿。俱得解脱猎 <lb ed="X" n="0389b17"/><lb ed="R101" n="0867a17"/>狩之难。岂非报亦可转乎。又如十千游鱼。蒙流水长 <lb ed="X" n="0389b18"/><lb ed="R101" n="0867a18"/>者。放生施食。说微妙法。命终之後。生<name role="" type="person">三十三天</name>。至光 <lb ed="X" n="0389b19"/><lb ed="R101" n="0867b01"/>明会上。以闻法因缘。得受记成<persName>佛</persName>。故六道之中。皆有 <lb ed="X" n="0389b20"/><lb ed="R101" n="0867b02"/><persName>佛</persName>力法力慈悲之力。转重为轻。化恶为善。直至解脱。 <lb ed="X" n="0389b21"/><lb ed="R101" n="0867b03"/>俱不可定也。</p> <lb ed="X" n="0389b22"/> <lb ed="X" n="0389b23"/> <lb ed="X" n="0389b24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0390a" n="0390a"/> <lb ed="X" n="0390a01"/><lb ed="R101" n="0868a01"/><p xml:id="pX57p0390a0101">地狱法界现起九界冥伏之图</p> <lb ed="X" n="0390a02"/><lb ed="R101" n="0868a02"/><p xml:id="pX57p0390a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X57p0390_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0390a03"/> <lb ed="X" n="0390a04"/> <lb ed="X" n="0390a05"/> <lb ed="X" n="0390a06"/> <lb ed="X" n="0390a07"/> <lb ed="X" n="0390a08"/> <lb ed="X" n="0390a09"/> <lb ed="X" n="0390a10"/> <lb ed="X" n="0390a11"/> <lb ed="X" n="0390a12"/> <lb ed="X" n="0390a13"/> <lb ed="X" n="0390a14"/> <lb ed="X" n="0390a15"/> <lb ed="X" n="0390a16"/> <lb ed="X" n="0390a17"/> <lb ed="X" n="0390a18"/> <lb ed="X" n="0390a19"/> <lb ed="X" n="0390a20"/> <lb ed="X" n="0390a21"/> <lb ed="X" n="0390a22"/> <lb ed="X" n="0390a23"/> <lb ed="X" n="0390a24"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0390b" n="0390b"/> <lb ed="X" n="0390b01"/><lb ed="R101" n="0869a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">地狱法界者</cb:mulu><head>地狱法界者</head><p xml:id="pX57p0390b0106" cb:place="inline">法界图说云。若人亲近邪恶友。及性自 <lb ed="X" n="0390b02"/><lb ed="R101" n="0869a02"/>作恶。起增上心。念念相续。造上品十恶。谓杀盗婬。妄 <lb ed="X" n="0390b03"/><lb ed="R101" n="0869a03"/>言绮语。两舌恶骂。贪嗔邪见。及五逆罪。犯四重禁。汚 <lb ed="X" n="0390b04"/><lb ed="R101" n="0869a04"/>梵行人。沽酒醉乱。不思君父师长恩德。横生热恼。挫 <lb ed="X" n="0390b05"/><lb ed="R101" n="0869a05"/>抑贤能。黨彼不肖。破塔壞寺。烧壞经像。谤毁大乘。断 <lb ed="X" n="0390b06"/><lb ed="R101" n="0869a06"/>学般若。谤无诸<persName>佛</persName>。破戒受施。用三宝物。偷僧祇物。起 <lb ed="X" n="0390b07"/><lb ed="R101" n="0869a07"/>于外道断常诸见。破正因果三世之法。习十二种恶 <lb ed="X" n="0390b08"/><lb ed="R101" n="0869a08"/>律仪法。<note place="inline">一屠儿。二魁刽。三养猪。四养鸡。五捕鱼。六猎者。七网鸟。八捕蟒。九咒龙。十狱卒。十一盗贼。 <lb ed="X" n="0390b09"/><lb ed="R101" n="0869a09"/>十二为王捕贼。及养蚕等业</note>如是等辈。入阿鼻大热大寒诸大地 <lb ed="X" n="0390b10"/><lb ed="R101" n="0869a10"/>狱。是名地狱法界。</p> <lb ed="X" n="0390b11"/><lb ed="R101" n="0869a11"/><p xml:id="pX57p0390b1101">释曰。地狱法界。约方修与构作二因。论转不转者。亦 <lb ed="X" n="0390b12"/><lb ed="R101" n="0869a12"/>以一界见起九界。冥伏于一性之中。随其造力强弱。 <lb ed="X" n="0390b13"/><lb ed="R101" n="0869a13"/>性不可定。若其念念。作此地狱之因。相续不断。习以 <lb ed="X" n="0390b14"/><lb ed="R101" n="0869a14"/>成性。则不可转。或能惭愧改革。一念迴心。即是善道。 <lb ed="X" n="0390b15"/><lb ed="R101" n="0869a15"/>或照破此地狱恶念。为四谛。为十二因缘。为六度。为 <lb ed="X" n="0390b16"/><lb ed="R101" n="0869a16"/>空假中三谛三观。则转为出世间。众生心行。因倒因 <lb ed="X" n="0390b17"/><lb ed="R101" n="0869a17"/>起。转与不转。皆不可定。如阿阇世王。杀父害母。身疮 <lb ed="X" n="0390b18"/><lb ed="R101" n="0869a18"/>肿热。七日之後。当堕地狱。受耆婆大臣劝来<persName>佛</persName>所。蒙 <lb ed="X" n="0390b19"/><lb ed="R101" n="0869b01"/><persName>如来</persName>月爱三昧光明所照。顿获淸凉。身疮痊愈。闻<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0390b20"/><lb ed="R101" n="0869b02"/>说法。忏悔心重。地狱相灭。得无根信。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0390b2001" n="0390b2001"/><anchor xml:id="beg0390b2001" n="0390b2001"/>已<anchor xml:id="end0390b2001"/>成之因。将 <lb ed="X" n="0390b21"/><lb ed="R101" n="0869b03"/>堕之果。承<persName>佛</persName>法力。承忏悔力。承大信力。尙能转地狱 <lb ed="X" n="0390b22"/><lb ed="R101" n="0869b04"/>界。为<persName>佛</persName>法界。况不灭罪生善界乎。又如楞严经。<persName>佛</persName>告 <lb ed="X" n="0390b23"/><lb ed="R101" n="0869b05"/>阿难。诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>。语无虚妄。若复有人。身具四重十波 <lb ed="X" n="0390b24"/><lb ed="R101" n="0869b06"/>罗夷。瞬息即经此方他方<name role="" type="person">阿鼻地狱</name>。乃至十方穷<anchor xml:id="nkr_note_orig_0390001" n="0390001"/>书 <pb ed="X" xml:id="X57.0970.0391a" n="0391a"/> <lb ed="X" n="0391a01"/><lb ed="R101" n="0869b07"/>无间。靡不经历。能以一念。将此法门。于末劫中。开示 <lb ed="X" n="0391a02"/><lb ed="R101" n="0869b08"/>未学。是人罪障。应念消灭。变其所受地狱苦因。成安 <lb ed="X" n="0391a03"/><lb ed="R101" n="0869b09"/>乐国。岂非地狱之因。因弘法力。亦可转耶。约果报论。 <lb ed="X" n="0391a04"/><lb ed="R101" n="0869b10"/>定不定者。若寻常所论因果。既入地狱。决定受报。无 <lb ed="X" n="0391a05"/><lb ed="R101" n="0869b11"/>不定理。若不思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0391001" n="0391001"/>谦力。忏悔力。亦可迴其定果。得生善 <lb ed="X" n="0391a06"/><lb ed="R101" n="0869b12"/>处。如仙豫国王。所杀五百婆罗门外道竟。堕阿鼻地 <lb ed="X" n="0391a07"/><lb ed="R101" n="0869b13"/>狱。而兴三念。一者知是地狱。二者知为仙豫所杀。三 <lb ed="X" n="0391a08"/><lb ed="R101" n="0869b14"/>者知因邪见之罪。故堕地狱。由此生大惭愧。忏悔往 <lb ed="X" n="0391a09"/><lb ed="R101" n="0869b15"/>业。即灭地狱。而得生天。故知<name role="" type="person">阿鼻地狱</name>。全处极圣之 <lb ed="X" n="0391a10"/><lb ed="R101" n="0869b16"/>自心。毘卢身土。不逾下凡之一念。转之变之。职由乎 <lb ed="X" n="0391a11"/><lb ed="R101" n="0869b17"/>人。苟有重悔重悟。变地狱为天堂。在顷刻间也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0391a12"/> <lb ed="X" n="0391a13"/><lb ed="R101" n="0869b18"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>性善恶论卷之一</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0374b0501" to="#end0374b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376a0801" to="#end0376a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376b0101" to="#end0376b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0376c1701" to="#end0376c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0377a0101" to="#end0377a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0377a2401" to="#end0377a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0377b1301" to="#end0377b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0377c0801" to="#end0377c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0378c0601" to="#end0378c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0380a1101" to="#end0380a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0381b0201" to="#end0381b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0381b0901" to="#end0381b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0381b2201" to="#end0381b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0382c0801" to="#end0382c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0382c2401" to="#end0382c2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0384b1001" to="#end0384b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0386b0301" to="#end0386b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0387c0301" to="#end0387c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0388b0301" to="#end0388b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">谄<note type="cf1">T49n2035_p0449c04</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0388b1901" to="#end0388b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0389b0301" to="#end0389b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0390b2001" to="#end0390b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0376001" resp="#resp2" type="mod" target="#nkr_note_mod_0376001">已下细字应作粗书</note> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0374001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0374001">尘疑麈</note> <note n="0376001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0376001">巳下细字应作粗书</note> <note n="0377001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0377001 #note_star_1">像疑仪下同</note> <note n="0377002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0377002">欤当作歎</note> <note n="0378001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0378001 #note_star_2">间字更勘次同</note> <note n="0378002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0378002">使疑便</note> <note n="0387001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0387001">道疑通</note> <note n="0390001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0390001">书疑尽</note> <note n="0391001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0391001">谦疑议</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0374b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0374b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376b0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0376c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0376c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0377a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0377a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0377a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0377a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0377b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0377b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0377c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0377c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0378c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0378c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0380a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0380a1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0381b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0381b0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0381b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0381b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0381b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0381b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0382c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0382c2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0382c2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0384b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0384b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0386b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0386b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0387c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0387c0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0388b0301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X57.0388b03.17" target="#nkr_note_add_0388b0301">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0388b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0388b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0389b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0389b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0390b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0390b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>